Theo tin tức từ truyền thông Việt Nam, cuộc điều tra về các vi phạm liên quan đến hoạt động xuất khẩu sầu riêng của Việt Nam sang Trung Quốc đã dẫn đến việc khởi tố ít nhất 21 cá nhân. Vào tối ngày 28/7, cổng thông tin điện tử của Bộ Công an Việt Nam đưa tin rằng Cơ quan Cảnh sát điều tra thuộc Bộ Công an đã khởi tố vụ án và tạm giữ bốn nghi phạm với các cáo buộc bao gồm nhận hối lộ và giả mạo giấy tờ, tài liệu.

Cuộc điều tra tập trung vào Trung tâm Kiểm nghiệm, Chứng nhận và Dịch vụ Chất lượng, Công ty TNHH Công nghệ NhoNho, Công ty TNHH Trái cây Thủy, cùng các tổ chức và cá nhân khác có liên quan đến hoạt động xuất khẩu sầu riêng của Việt Nam sang Trung Quốc. Kết quả điều tra cho thấy ông Hoàng Trung - Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn hiện tại - và ông Nguyễn Quang Hiếu - Phó Cục trưởng Cục Bảo vệ thực vật - đã lợi dụng chức vụ, quyền hạn để ban hành các chính sách trái quy định. Có dấu hiệu cho thấy họ đã cấp các giấy phép phụ nhằm phục vụ lợi ích nhóm và thu lợi bất chính số tiền lớn. Họ cũng bị cáo buộc can thiệp và chỉ đạo cấp dưới cấp các giấy chứng nhận kiểm dịch và mã số vùng trồng gian dối, cũng như tạo điều kiện cho việc mua bán trái phép mã số vùng trồng và mã số cơ sở đóng gói.

Trong khi đó, các cá nhân thuộc nhiều tổ chức kiểm nghiệm và doanh nghiệp cũng đang bị điều tra vì nghi ngờ liên quan đến các hành vi đưa hối lộ, nhận hối lộ, môi giới hối lộ, mua bán giấy chứng nhận kiểm dịch và vi phạm quy định về kế toán. Dựa trên kết quả điều tra cùng các tài liệu, chứng cứ thu thập được, cảnh sát Việt Nam đã khởi tố vụ án, bắt và tạm giam ông Hoàng Trung và ông Nguyễn Quang Hiếu với cáo buộc nhận hối lộ theo Điều 354 Bộ luật Hình sự Việt Nam. Bà Nguyễn Thị Hà - Giám đốc Chi cục Kiểm dịch thực vật vùng VII (thuộc Cục Bảo vệ thực vật) - và bà Bế Thị Thu Hiền - Trạm trưởng Trạm Kiểm dịch thực vật Hữu Nghị (tỉnh Lạng Sơn) - đã bị khởi tố về hành vi giả mạo giấy tờ, tài liệu theo Điều 359 Bộ luật Hình sự Việt Nam.

Trong cuộc phỏng vấn với truyền thông Việt Nam, ông Đặng Phúc Nguyên - Tổng thư ký Hiệp hội Rau quả Việt Nam - cho biết những sai phạm liên quan đến việc làm giả mã vùng trồng và mã cơ sở đóng gói đã xuất hiện ngay từ khi sầu riêng Việt Nam bắt đầu được xuất khẩu sang Trung Quốc theo đường chính ngạch. Năm 2022, Tổng cục Hải quan Trung Quốc chỉ phê duyệt khoảng 3.000 ha diện tích trồng sầu riêng tại Việt Nam để xuất khẩu sang Trung Quốc, với sản lượng hàng năm ước tính đạt khoảng 68.000 tấn. Tuy nhiên, sản lượng sầu riêng mà các doanh nghiệp đăng ký xuất khẩu lại lên tới 1,3 triệu tấn. Sự chênh lệch lớn giữa diện tích canh tác được phê duyệt và sản lượng xuất khẩu được khai báo này đã làm dấy lên lo ngại về khả năng các quy định liên quan bị lợi dụng.

Ông Đặng Phúc Nguyên cho biết, ngay cả trong giai đoạn xuất khẩu sầu riêng của Việt Nam tăng trưởng mạnh mẽ vào năm 2022 và 2023, Hiệp hội Rau quả Việt Nam vẫn liên tục nhận được phản hồi từ các doanh nghiệp về tình trạng thuê, mượn hoặc mua bán mã số vùng trồng và mã số cơ sở đóng gói. Vấn đề này nảy sinh do một số doanh nghiệp có dự án sản xuất nhưng chưa được cấp mã số cần thiết, trong khi những doanh nghiệp khác sở hữu mã số đã được phê duyệt nhưng lại chưa khai thác hết công suất.

Tính đến tháng 5/2025, Trung Quốc đã phê duyệt 1.396 mã số vùng trồng và 188 mã số cơ sở đóng gói cho Việt Nam. Tuy nhiên, chỉ riêng trong khoảng thời gian từ tháng 1/2025 - 5/2026, cơ quan chức năng Trung Quốc đã cảnh báo 403 mã số vùng trồng và 240 mã số cơ sở đóng gói là không đạt yêu cầu do vi phạm các quy định liên quan. Tính đến cuối tháng 6 năm nay, 30 phòng thí nghiệm tại Việt Nam đã được phía Trung Quốc công nhận đủ điều kiện thực hiện xét nghiệm hàm lượng cadmium, và 31 phòng thí nghiệm được công nhận xét nghiệm chất auramine O. Ngoài ra, 37 đơn vị khác cũng đủ điều kiện thực hiện một hoặc cả hai loại xét nghiệm này. Ngay từ ngày 5/11/2025, Bộ Công an Việt Nam đã thông báo khởi tố vụ án hình sự và khởi tố 17 bị can trong giai đoạn đầu của vụ án. Bảy người trong số đó bị buộc tội nhận hối lộ, bao gồm: Trần Đăng Ninh - Giám đốc Công ty Retaq; Hoàng Bá Nghị - Chủ tịch Hội đồng quản trị Công ty TNHH Công nghệ NhoNho; Đinh Hoàng Thiện - Giám đốc Công ty NhoNho; Lê Sỹ Nghị - Giám đốc Trung tâm Kiểm nghiệm thuộc Công ty NhoNho; Nguyễn Trường - Phó Giám đốc Trung tâm Kiểm nghiệm; Vũ Đức Hải - Giám đốc Công ty Cổ phần Scitech; cùng một cá nhân khác.

Theo Produce Report