Động thái của Indonesia nhằm điều tiết xuất khẩu dầu cọ thông qua một cơ quan trung ương có thể làm gián đoạn nguồn cung loại dầu ăn được giao dịch nhiều nhất thế giới, tập trung quyền định giá và có khả năng thúc đẩy xuất khẩu từ Malaysia, nhà sản xuất lớn thứ hai.

Tổng thống Prabowo Subianto hôm 20/5 cho biết chính phủ sẽ yêu cầu xuất khẩu dầu cọ, than đá và hợp kim sắt phải thông qua một cơ quan nhà nước, nhằm thắt chặt kiểm soát tài nguyên thiên nhiên và tăng doanh thu nhà nước. Indonesia chiếm hơn một nửa lượng dầu cọ xuất khẩu toàn cầu. Các động thái hạn chế xuất khẩu trước đây của nước này nhằm ưu tiên bán hàng nội địa và tăng nguồn cung cho nhiên liệu sinh học đã đẩy giá dầu cọ cũng như các loại dầu ăn cạnh tranh khác như dầu đậu nành và dầu hướng dương lên cao.

Thị trường dầu cọ vốn đã phải đối mặt với nguồn cung thắt chặt hơn do nhu cầu nhiên liệu sinh học tăng cao và thời tiết khô hạn liên quan đến hiện tượng El Nino. Giá dầu cọ tương lai chuẩn của Malaysia gần đây đã giảm 0,1%, sau khi tăng khoảng 2% trước đó sau thông báo của ông Prabowo. “Thị trường dầu cọ đang cố gắng điều chỉnh theo giá năng lượng tăng cao do xung đột ở Trung Đông gây ra,” ông Aashish Acharya, phó chủ tịch của công ty nhập khẩu dầu ăn Ấn Độ Patanjali Foods, cho biết. “Động thái của Indonesia có thể làm tăng thêm sự bất ổn và gia tăng biến động trên thị trường.”

Quyền lực định giá

Những người tham gia ngành cho biết động thái này có thể định hình lại cấu trúc giao dịch dầu cọ của Indonesia bằng cách tập trung quyền lực định giá và thay đổi các cơ chế thị trường hiện có. “Một cơ chế xuất khẩu tập trung có thể làm suy yếu hệ sinh thái giao dịch dựa trên thị trường hiện tại bằng cách tập trung quyền lực định giá vào một thực thể liên kết với nhà nước,” ông M.R. Chandran, cựu chủ tịch Hiệp hội Dầu cọ Malaysia, cho biết. “Điều này có thể làm tăng sự bất ổn của thị trường, giảm tính minh bạch và đưa ảnh hưởng chính trị lớn hơn vào các dòng chảy thương mại.” Ông Chandran cho biết Malaysia có thể hưởng lợi vì người mua đang tìm kiếm các chính sách ổn định hơn và đa dạng hóa nguồn cung có thể chuyển sang dầu cọ của nước này nhiều hơn.

Eddy Martono, chủ tịch Hiệp hội Dầu cọ Indonesia, cho biết các mối quan hệ thương mại hiện có với người mua nước ngoài có thể gặp rủi ro nếu dòng chảy xuất khẩu được tập trung hóa mà không có sự quản lý cẩn thận. Indonesia có hàng triệu người trồng nhỏ lẻ có thể gặp bất lợi trong cấu trúc mới, Mansuetus Darto của POPSI, một nhóm đại diện cho những người trồng dầu cọ nhỏ, cho biết. "Khi số lượng người mua giảm và việc tiếp cận thị trường bị kiểm soát bởi một điểm duy nhất, sức mạnh thương lượng của nông dân sẽ tự động giảm đi", Darto nói. "Trong tình huống như vậy, nông dân sẽ ngày càng trở thành người chấp nhận giá cả."

Indonesia đã và đang mạnh tay trấn áp các đồn điền dầu cọ bất hợp pháp và giao 4,12 triệu ha đất cho công ty nhà nước Agrinas Palma Nusantara. Thị trường đang tìm kiếm sự chắc chắn về nguồn cung khi thời tiết liên quan đến hiện tượng El Nino dự kiến ​​sẽ làm giảm sản lượng trong nửa cuối năm. Động thái của Indonesia có khả năng sẽ làm thắt chặt nguồn cung hơn nữa, một nhà buôn có trụ sở tại Mumbai thuộc một công ty thương mại toàn cầu cho biết, người này từ chối nêu tên theo chính sách của công ty.

Theo Reuters