Dự thảo sửa đổi Luật An toàn thực phẩm của Việt Nam sẽ chuyển đổi quy định từ kiểm tra rời rạc sang quản lý dựa trên rủi ro, từ trang trại đến bàn ăn.

Bộ Y tế Việt Nam đã đề xuất một cuộc cải tổ toàn diện khung pháp lý về an toàn thực phẩm của đất nước, bao gồm quản lý chuỗi cung ứng từ trang trại đến bàn ăn, hệ thống thông tin số toàn quốc và giám sát chặt chẽ hơn đối với thực phẩm bán qua các nền tảng thương mại điện tử. Các sửa đổi được đề xuất đối với Luật An toàn Thực phẩm sẽ đánh dấu lần đầu tiên Việt Nam chính thức áp dụng cách tiếp cận chuỗi cung ứng tích hợp trong quản lý an toàn thực phẩm. Bộ cho biết dự thảo luật được thiết kế để hiện đại hóa các quy định được ban hành năm 2010, mà theo các quan chức là không theo kịp những thay đổi nhanh chóng trong sản xuất thực phẩm, chuỗi cung ứng ngày càng phức tạp và sự mở rộng nhanh chóng của thương mại điện tử.

Từ thanh tra đến quản lý dựa trên rủi ro

Tiến sĩ Chu Quốc Thịnh, Giám đốc Cục An toàn Thực phẩm thuộc Bộ Y tế, cho biết luật sửa đổi sẽ chuyển dịch căn bản quản lý an toàn thực phẩm từ hệ thống tập trung chủ yếu vào thanh tra hành chính trước khi đưa sản phẩm ra thị trường sang hệ thống dựa trên đánh giá rủi ro thực tế, giám sát chuỗi cung ứng và công nghệ số. "Mục tiêu cốt lõi của sửa đổi này là ngăn ngừa ô nhiễm thực phẩm và ngộ độc thực phẩm ngay tại nguồn", ông Thịnh nói. "Bằng cách đó, chúng ta có thể giảm gánh nặng cho hệ thống y tế, bảo vệ sức khỏe cộng đồng tốt hơn và thúc đẩy sự phát triển bền vững của sản xuất và kinh doanh thực phẩm an toàn."

Bốn ưu tiên chính sách lớn

Dự thảo luật đưa ra bốn lĩnh vực chính sách chủ yếu nhằm giải quyết những điểm yếu lâu nay trong hệ thống an toàn thực phẩm của Việt Nam:

• Quản lý an toàn thực phẩm dựa trên rủi ro trên toàn bộ chuỗi cung ứng
• Cải cách cơ chế giám sát quy định và kiểm dịch thực phẩm
• Số hóa thông qua cơ sở dữ liệu an toàn thực phẩm liên kết toàn quốc.
• Quản lý chặt chẽ hơn đối với các gánh hàng ăn đường phố và dịch vụ ăn uống tại các cơ sở.

Theo ông Thịnh, các biện pháp này nhằm thay thế sự giám sát rời rạc bằng một hệ thống tích hợp có khả năng giám sát an toàn thực phẩm từ khâu sản xuất đến tiêu dùng.

Ba bước đột phá chiến lược

Dự thảo luật xác định ba cải cách cấu trúc chính.

• Giám sát từ trang trại đến bàn ăn: Thay vì điều chỉnh riêng lẻ từng giai đoạn sản xuất thực phẩm, đề xuất này sẽ thiết lập sự giám sát liên tục trong toàn bộ chuỗi cung ứng.
• Việc giám sát sẽ bắt đầu từ khâu trồng trọt, chăn nuôi và thu hoạch, sau đó mở rộng đến giết mổ, chế biến, vận chuyển, phân phối và bán lẻ cho đến khi sản phẩm đến tay người tiêu dùng.
• Đối với các sản phẩm nông nghiệp sơ cấp, dự thảo luật yêu cầu tuân thủ giới hạn an toàn đối với dư lượng thuốc trừ sâu, dư lượng thuốc thú y và chất gây ô nhiễm môi trường. Các quan chức cho biết việc giám sát toàn bộ chuỗi sản xuất sẽ giúp loại bỏ rủi ro an toàn thực phẩm trước khi sản phẩm ra thị trường.
• Hệ thống an toàn thực phẩm kỹ thuật số toàn quốc: Cải cách quan trọng thứ hai là việc tạo ra một hệ thống thông tin an toàn thực phẩm quốc gia tích hợp được xây dựng trên dữ liệu kỹ thuật số. Theo Bộ, nền tảng này sẽ rút ngắn thời gian xử lý hành chính đồng thời cải thiện việc giám sát an toàn thực phẩm, ứng phó sự cố và truy xuất nguồn gốc sản phẩm. Các cơ quan chức năng cũng sẽ có thể nhanh chóng đưa ra cảnh báo trên toàn quốc khi xảy ra sự cố an toàn thực phẩm và tăng cường kiểm tra các sản phẩm lưu thông trên thị trường.
• Giám sát chặt chẽ hơn đối với thương mại điện tử: Dự thảo luật cũng đề xuất quy định chặt chẽ hơn đối với các doanh nghiệp thực phẩm hoạt động trực tuyến.

Bộ Y tế cho biết mục tiêu là tăng cường trách nhiệm giải trình đối với các công ty và cá nhân bán thực phẩm thông qua các nền tảng kỹ thuật số để đảm bảo thương mại điện tử không trở thành điểm mù trong việc quản lý. Đề xuất này sẽ củng cố các yêu cầu về truy xuất nguồn gốc, đồng thời tăng cường các biện pháp phát hiện và chống lại thực phẩm giả mạo và gian lận. Hơn 15 năm sau khi Luật An toàn thực phẩm hiện hành của Việt Nam có hiệu lực, các quan chức cho rằng khung pháp lý của đất nước cần được cập nhật đáng kể để phản ánh sự phát triển của phương thức sản xuất, sự thay đổi hành vi người tiêu dùng và mạng lưới phân phối ngày càng phức tạp. Bộ tin rằng các cải cách được đề xuất sẽ cải thiện công tác phòng ngừa, tăng cường tính minh bạch và củng cố niềm tin của người dân vào an toàn thực phẩm, đồng thời hỗ trợ phát triển sản xuất thực phẩm an toàn và bền vững hơn.

Theo VNS