Việt Nam đã ban hành một bộ quy trình mới nhằm siết chặt kiểm soát đối với các tàu cá nước ngoài vào cảng. Theo Quyết định số 1111/QĐ-BNNMT do Bộ Nông nghiệp và Môi trường ban hành, quy trình mới điều chỉnh việc kiểm tra và giám sát các tàu nước ngoài tham gia đánh bắt, vận chuyển hoặc chuyển tải thủy sản khi cập cảng Việt Nam để nhập khẩu, tạm nhập khẩu để tái xuất khẩu, quá cảnh hoặc chuyển tải. Quy định này phù hợp với Hiệp định về các biện pháp kiểm soát tại cảng (PSMA) của FAO, nhằm ngăn chặn thủy sản đánh bắt bất hợp pháp xâm nhập vào chuỗi cung ứng toàn cầu.

Một đặc điểm quan trọng của khung pháp lý mới là quy trình kiểm tra và xác minh gồm chín bước được thiết kế để tăng cường giám sát từ trước khi đến cảng đến báo cáo sau khi kiểm tra. Theo quy định, chủ tàu hoặc người điều hành tàu phải thông báo trước ít nhất 72 giờ trước khi đến cảng cho Cục Thủy sản và Giám sát Thủy sản. Các giấy tờ cần thiết bao gồm giấy đăng ký tàu, giấy phép đánh bắt hoặc chuyển tải, báo cáo hành trình, sơ đồ bố trí khoang chứa hàng và các giấy phép liên quan như chứng chỉ CITES, được cung cấp bằng tiếng Việt hoặc tiếng Anh. Trong vòng 72 giờ kể từ khi nhận được đầy đủ hồ sơ, các cơ quan chức năng sẽ tiến hành xem xét kỹ lưỡng, bao gồm kiểm tra đối chiếu với danh sách đen đánh bắt cá bất hợp pháp, không được báo cáo và không được quản lý (IUU), xác minh thông số kỹ thuật và quyền sở hữu tàu, và xác thực tuyến đường bằng hệ thống giám sát tàu (VMS) hoặc hệ thống nhận dạng tự động (AIS). Các tàu bị nghi ngờ vi phạm có thể bị từ chối nhập cảnh, thông báo sẽ được gửi đến chủ tàu, cơ quan quản lý cảng, quốc gia treo cờ tàu, các tổ chức nghề cá khu vực có liên quan và FAO. Các tàu tuân thủ quy định sẽ được phép cập cảng. Khi đến nơi, một nhóm kiểm tra sẽ được thành lập để tiến hành kiểm tra trên tàu. Các thanh tra viên sẽ xác minh hồ sơ, kiểm tra ngư cụ và so sánh hàng hóa đã khai báo với khối lượng thực tế được dỡ xuống.

Kết quả kiểm tra sẽ được ghi nhận trong báo cáo chính thức có chữ ký của cả thanh tra viên và thuyền trưởng. Nếu không phát hiện vi phạm, tàu thuyền sẽ được phép dỡ hàng theo quy định. Trong trường hợp vi phạm quy định đánh bắt cá như giấy phép không hợp lệ, hành vi đánh bắt bất hợp pháp hoặc vượt quá hạn ngạch, cơ quan chức năng có thể từ chối cho dỡ hàng và yêu cầu tàu thuyền rời khỏi vùng biển Việt Nam, trừ trường hợp nhân đạo. Kết quả kiểm tra sẽ được báo cáo cho các đầu mối PSMA quốc gia và tải lên Hệ thống Trao đổi Thông tin Toàn cầu (GIES) của FAO, đồng thời các thông tin liên quan sẽ được chia sẻ với các quốc gia đăng ký tàu và các tổ chức quốc tế.

Bộ nhấn mạnh rằng chủ tàu, thuyền trưởng và các nhà nhập khẩu hải sản phải tuân thủ đầy đủ các yêu cầu kiểm tra và cung cấp tất cả các tài liệu cần thiết để đảm bảo tính minh bạch và khả năng truy xuất nguồn gốc trong toàn bộ chuỗi cung ứng. Quy định mới, có hiệu lực từ ngày 31 tháng 3 năm 2026, thay thế Quyết định 617/QĐ-BNNMT ban hành tháng 2.

Theo VNA