Ủy ban châu Âu gần đây đã đề xuất một cuộc cải tổ Hệ thống Thương mại Phát thải (ETS) của EU, cho phép các ngành công nghiệp phát thải CO2 lâu hơn đồng thời cung cấp thêm hỗ trợ tài chính để đầu tư vào các công nghệ sạch ở châu Âu.

ETS là chính sách biến đổi khí hậu lớn nhất của Liên minh châu Âu. Chính sách này buộc các nhà máy điện, hãng hàng không và các công ty vận tải biển phải mua giấy phép khi phát thải CO2 và giới hạn tổng lượng khí thải của họ. Cuộc cải tổ ETS đã được lên kế hoạch từ lâu nhằm mục đích kéo dài hệ thống này sang các thập kỷ tới và phù hợp với mục tiêu khí hậu năm 2040 của EU là cắt giảm 90% lượng khí thải ròng. Nó cũng nới lỏng chương trình này để đáp ứng áp lực từ các ngành công nghiệp và các quốc gia, bao gồm Ý và Ba Lan, những nước cho rằng nó làm suy yếu khả năng cạnh tranh.

Brussels đang cố gắng cân bằng những lo ngại đó với những cảnh báo, bao gồm cả từ Tây Ban Nha, rằng việc làm suy yếu ETS sẽ trừng phạt các ngành công nghiệp đã đầu tư sớm vào việc cắt giảm khí thải. Ủy ban đề xuất giảm tỷ lệ giảm phát thải hàng năm của hệ thống ETS xuống khoảng 3,7% từ năm 2031 và 1,7% từ năm 2036, từ mức 4,3% hiện tại, xác nhận kế hoạch đã được Reuters đưa tin trước đó. Đề xuất này cũng đưa ra yêu cầu mới đối với các chính phủ quốc gia phải chi một nửa doanh thu từ ETS để khử carbon trong các ngành công nghiệp địa phương. Hệ thống ETS đã tạo ra doanh thu 260 tỷ euro (297 tỷ đô la) kể từ năm 2013. Ủy viên phụ trách khí hậu của EU, Wopke Hoekstra, cho biết: "Nếu chúng ta thực hiện được kế hoạch này, điều đó có nghĩa là sẽ có thêm hàng trăm tỷ euro đầu tư vào châu Âu."

Thêm giấy phép miễn phí

EU cấp cho các ngành công nghiệp một số giấy phép CO2 miễn phí để giúp họ cạnh tranh với các đối thủ nước ngoài. Đề xuất của Ủy ban sẽ cấp cho các ngành công nghiệp nhiều giấy phép miễn phí hơn trong thời gian dài hơn — nhưng kèm theo các điều kiện mới. EU sẽ cấp trước 80% giấy phép miễn phí cho các công ty có kế hoạch đầu tư vào việc khử carbon ở châu Âu. Các công ty sẽ nhận được 20% còn lại sau khi họ thực hiện các khoản đầu tư đó.

Đề xuất này sẽ tiếp tục cấp giấy phép miễn phí cho đến năm 2038 cho các ngành bao gồm sản xuất thép và xi măng thay vì chấm dứt chúng vào năm 2034, khi chúng dự kiến ​​​​sẽ được thay thế bằng thuế biên giới carbon của EU đối với hàng nhập khẩu. Điều đó cũng sẽ trì hoãn việc áp dụng đầy đủ thuế biên giới carbon từ năm 2034 sang năm 2038.

Các nhà phân tích và một số công ty cho rằng EU đã làm suy yếu hệ thống ETS nhiều hơn dự kiến, mặc dù một số chính phủ cho biết họ sẽ thúc đẩy việc làm suy yếu nó hơn nữa. "Lần đầu tiên, chúng ta thấy lập trường mềm mỏng hơn là cứng rắn hơn - đây là một thành công lớn đối với Ba Lan. Mặc dù vậy, chúng tôi sẽ đấu tranh cho nhiều hơn nữa," Bộ trưởng Khí hậu Ba Lan Paulina Hennig-Kloska cho biết.

Các nhà lập pháp và chính phủ EU giờ đây sẽ đàm phán về các quy tắc cuối cùng. Một số đã chỉ ra rằng họ sẽ phản đối việc kiểm soát chặt chẽ hơn đối với chi tiêu ETS của họ. Các quốc gia, bao gồm Ý và Cộng hòa Séc, cho biết trong tuần này họ cũng sẽ phản đối các điều kiện mới đối với giấy phép miễn phí cho các ngành công nghiệp. Giá giấy phép carbon của EU tăng nhẹ, với giá carbon chuẩn của EU tăng 0,39 euro lên 79,58 euro/tấn vào lúc 13h44 GMT. Marcus Ferdinand, nhà phân tích tại nhà cung cấp dữ liệu thị trường carbon Veyt, cho biết ông dự kiến ​​giá carbon của EU sẽ "thấp hơn nhiều" trong tương lai theo những thay đổi được đề xuất. "Đây rõ ràng là một đề xuất để duy trì sự tồn tại của ngành công nghiệp ở châu Âu," Ferdinand nói, thêm rằng các ngành công nghiệp gây ô nhiễm là những người thắng cuộc chính.

Phản ứng rộng khắp

Việc sửa đổi ETS phản ánh sự phản đối chính trị đối với tham vọng khí hậu của châu Âu, bất chấp các đợt nắng nóng kỷ lục và cháy rừng đang tàn phá lục địa. Ủy ban cũng đã đưa ra kế hoạch vào thứ Sáu để tăng gấp đôi tỷ lệ tiêu thụ năng lượng của EU được đáp ứng bằng điện vào năm 2040, một động thái nhằm giảm sự phụ thuộc của khối vào dầu khí và đạt được các mục tiêu khí hậu. Một số chính phủ và công ty đã kêu gọi EU duy trì tham vọng về ETS, để tránh trừng phạt các công ty đã đầu tư sớm vào việc giảm lượng khí thải CO2.

Annika Ramsköld, người đứng đầu bộ phận bền vững tại nhà sản xuất điện Vattenfall của Thụy Điển, công ty sản xuất 90% điện năng từ các nguồn không phát thải CO2, cảnh báo rằng việc làm chậm chính sách khí hậu chính của châu Âu có thể phản tác dụng. Bà nói: “Sự ổn định về quy định không phải là điều nên có; đó là điều cho phép các khoản đầu tư khổng lồ cần thiết cho quá trình chuyển đổi năng lượng”. Hệ thống này bao phủ 40% tổng lượng khí thải của EU, và lượng khí thải từ các lĩnh vực thuộc phạm vi ETS đã giảm một nửa kể từ năm 2005.

Đề xuất của Ủy ban sẽ mở rộng ETS để bao gồm việc đốt rác thải từ năm 2031, các tàu nhỏ hơn và khí thải từ các chuyến bay quốc tế khởi hành từ châu Âu đến các điểm đến cách trung tâm địa lý của lục địa tối đa 5.000 km (3.107 dặm) từ năm 2029. Điều đó sẽ bao gồm khí thải từ các chuyến bay đến các trung tâm ở Thổ Nhĩ Kỳ và Trung Đông, nhưng loại trừ Mỹ.

Theo Reuters