Xuất khẩu thủy sản của Việt Nam ghi nhận tăng trưởng ổn định trong quý 1 năm 2026, đạt ước tính 2,64 tỷ USD, tăng gần 8% so với cùng kỳ năm ngoái, chủ yếu nhờ nhu cầu mạnh mẽ từ Trung Quốc bất chấp sự biến động ở các thị trường chính. Kim ngạch xuất khẩu riêng trong tháng 3 ước tính đạt khoảng 927 triệu USD, tăng hơn 5% so với cùng kỳ năm ngoái. Tuy nhiên, Hiệp hội Xuất khẩu và Sản xuất Thủy sản Việt Nam (VASEP) lưu ý rằng tốc độ tăng trưởng đã chậm lại đáng kể so với mức tăng trưởng khoảng 20% ​​được ghi nhận trong hai tháng đầu năm, phản ánh sự biến động ngày càng tăng trong nhu cầu thủy sản toàn cầu.

Trung Quốc vẫn là nước nhập khẩu thủy sản lớn nhất của Việt Nam trong quý, với giá trị xuất khẩu đạt khoảng 764 triệu USD, tăng gần 45% so với cùng kỳ năm ngoái. Riêng trong tháng 3, lượng hàng xuất khẩu sang thị trường này đã vượt quá 250 triệu USD, đánh dấu mức tăng trưởng hơn 50%. Sự tăng trưởng mạnh mẽ tại Trung Quốc đóng vai trò quyết định trong việc duy trì tăng trưởng chung của ngành khi xuất khẩu sang một số thị trường truyền thống, bao gồm Mỹ, Nhật Bản và Hàn Quốc, giảm. Theo bà Lê Hằng, Phó Tổng thư ký VASEP, Trung Quốc nổi lên là động lực tăng trưởng chính nhờ tiêu dùng theo mùa, nhu cầu ổn định và điều kiện logistics thuận lợi. Việc tiêu thụ hàng hóa dịp Tết Nguyên đán đã thúc đẩy nhập khẩu tôm nguyên con, thủy sản tươi sống và các sản phẩm cao cấp từ cuối năm 2025 đến đầu năm 2026, góp phần làm tăng mạnh các mặt hàng có giá trị cao như tôm hùm. Nhu cầu ở phân khúc trung và cao cấp của Trung Quốc cũng duy trì ổn định. Nhập khẩu tôm tăng khoảng 18% trong hai tháng đầu năm, trong khi những thay đổi về thuế quan và gián đoạn nguồn cung ảnh hưởng đến tôm hùm Canada đã tạo cơ hội cho các nhà cung cấp thay thế, bao gồm cả Việt Nam. Các nhà xuất khẩu Việt Nam cũng được hưởng lợi từ vị trí địa lý gần gũi và chuỗi cung ứng linh hoạt, cho phép họ nhanh chóng đáp ứng các đợt tăng đột biến nhu cầu ngắn hạn trong thời kỳ tiêu thụ cao điểm.

Tuy nhiên, bà Hằng cảnh báo rằng một phần của sự tăng trưởng mạnh mẽ phản ánh các yếu tố theo mùa hơn là sự phục hồi cấu trúc dài hạn. Việc xuất khẩu tăng một phần được thúc đẩy bởi việc tích trữ và nhu cầu trong dịp lễ hội, có nghĩa là tốc độ tăng trưởng có thể giảm bớt trong những tháng tới. Ảnh hưởng ngày càng tăng của Trung Quốc cũng đã định hình lại cấu trúc xuất khẩu của ngành. Trong phân khúc tôm, tăng trưởng chủ yếu được thúc đẩy bởi tôm hùm, trong khi tôm thẻ chân trắng, sản phẩm chủ lực của Việt Nam tại thị trường Mỹ và EU, hầu như không thay đổi, cho thấy sự phục hồi không đồng đều giữa các phân khúc sản phẩm. Xuất khẩu cá tra cũng phụ thuộc rất nhiều vào Trung Quốc, quốc gia tiếp tục là thị trường tiêu thụ lớn nhất cho sản phẩm này. Các loại hải sản khác, bao gồm cua, cua bơi và các loại động vật thân mềm, được hưởng lợi từ nhu cầu tăng cao trên khắp các thị trường châu Á. Trong khi đó, xuất khẩu cá rô phi duy trì đà tăng trưởng mạnh mẽ sau những thành công trong năm 2025, với giá trị xuất khẩu quý 1 ước tính đạt 35 triệu USD, tăng khoảng 190% so với cùng kỳ năm ngoái.

Mặc dù kết quả tích cực, VASEP cảnh báo rằng việc phụ thuộc quá nhiều vào một thị trường duy nhất tiềm ẩn nhiều rủi ro. Những thay đổi trong chính sách nhập khẩu, kiểm soát biên giới hoặc quy định chất lượng của Trung Quốc có thể nhanh chóng ảnh hưởng đến dòng chảy thương mại và dẫn đến biến động xuất khẩu ngắn hạn. Ngoài ra, tính mùa vụ mạnh mẽ của thị trường đồng nghĩa với việc nhu cầu có thể chậm lại sau đỉnh điểm đầu năm, đặc biệt nếu lượng hàng tồn kho tăng lên. Áp lực cạnh tranh cũng đang gia tăng, đặc biệt từ các nhà cung cấp lớn như Ecuador, củng cố thêm nhu cầu ngành thủy sản Việt Nam cần đa dạng hóa thị trường xuất khẩu để đảm bảo tăng trưởng bền vững.

Trong khi đó, sự phục hồi ở các thị trường lớn khác vẫn còn hạn chế. Xuất khẩu thủy sản sang Mỹ giảm hơn 10% trong quý 1, tiếp tục đối mặt với nhu cầu yếu và các rào cản kỹ thuật, bao gồm yêu cầu về Giấy chứng nhận phân tích (COA) theo Đạo luật bảo vệ động vật có vú trên biển (MMPA) và thuế chống bán phá giá đối với tôm. Xuất khẩu sang Nhật Bản và Hàn Quốc cũng giảm khoảng 10%, phản ánh mức tiêu thụ yếu. Xuất khẩu sang EU hầu như không thay đổi, cho thấy nhu cầu ổn định nhưng không đủ để thúc đẩy tăng trưởng, mặc dù vẫn còn cơ hội cho cá thịt trắng và các sản phẩm được chứng nhận bền vững. Điểm tích cực là ASEAN, Australia và một số thị trường mới nổi duy trì đà tăng trưởng, giúp đa dạng hóa thị trường xuất khẩu.

VASEP dự báo xuất khẩu thủy sản sẽ tiếp tục tăng trong quý 2, mặc dù tốc độ tăng trưởng dự kiến ​​sẽ khác nhau giữa các thị trường và chủng loại sản phẩm. Tôm và cá tra nhiều khả năng vẫn là trụ cột tăng trưởng chủ chốt, trong khi Trung Quốc, trong đó có Hong Kong, dự kiến ​​sẽ tiếp tục đóng góp đáng kể vào việc mở rộng xuất khẩu. Trong bối cảnh thách thức dai dẳng tại các thị trường truyền thống, các nhà xuất khẩu được khuyến khích đa dạng hóa khách hàng, ưu tiên các thị trường lân cận có lợi thế về hậu cần và tối đa hóa ưu đãi thuế quan từ các hiệp định thương mại tự do (FTA) để duy trì đà tăng trưởng./.

Theo VNA