Việt Nam đã củng cố vị thế tại thị trường thủy sản khổng lồ của Trung Quốc, trở thành nhà cung cấp tôm hùm lớn nhất đồng thời duy trì thị phần áp đảo đối với mặt hàng cá tra nhập khẩu vào nước này. Theo số liệu thống kê từ cơ quan hải quan Trung Quốc, kim ngạch nhập khẩu thủy sản của nước này đạt 20,26 tỷ USD trong năm 2025. Trong nửa đầu năm 2026, Trung Quốc đã nhập khẩu khoảng 2,31 triệu tấn thủy sản với trị giá 10,1 tỷ USD. Việt Nam trở thành nhà cung cấp thủy sản lớn thứ ba của Trung Quốc, xếp sau Nga và Ecuador.

Đáng chú ý, tôm hùm là một trong những mặt hàng có tốc độ tăng trưởng nhanh nhất trên thị trường nhập khẩu thủy sản của Trung Quốc. Lượng nhập khẩu loại sản phẩm cao cấp này đã tăng khoảng 47% trong năm 2025, trong đó Việt Nam chiếm khoảng 36% và trở thành nhà cung cấp lớn nhất cho Trung Quốc. Theo Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP), Trung Quốc đã chi 845 triệu USD để nhập khẩu tôm hùm từ Việt Nam trong năm 2025, tăng mạnh so với mức 363,5 triệu USD của năm 2024.

Trong 5 tháng đầu năm 2026, xuất khẩu tôm hùm của Việt Nam sang Trung Quốc tiếp tục tăng mạnh, tăng 44,3% so với cùng kỳ năm trước và đạt hơn 506 triệu USD. Bên cạnh tôm hùm, cá tra Việt Nam cũng giữ vị thế áp đảo trên thị trường cá tra nhập khẩu của Trung Quốc. Dữ liệu hải quan cho thấy Việt Nam đạt kim ngạch 691 triệu USD từ xuất khẩu cá tra sang Trung Quốc trong năm 2025 và thêm 357 triệu USD trong 7 tháng đầu năm nay.

Theo bà Lê Hằng, Phó Tổng thư ký VASEP, giá cả cạnh tranh và sự phù hợp với phân khúc ẩm thực đại chúng đã giúp cá tra thâm nhập sâu vào ngành nhà hàng, lĩnh vực dịch vụ thực phẩm và thị trường tiêu dùng phổ thông tại Trung Quốc. Khối lượng nhập khẩu cá tra của Trung Quốc đã tăng liên tục trong giai đoạn 2016-2022 trước khi giảm nhẹ từ mức đỉnh. Tuy nhiên, quy mô khổng lồ của thị trường đông dân nhất thế giới này vẫn rất lớn, cho thấy nhu cầu thực tế đối với cá tra vẫn ở mức cao. Trung Quốc hiện là thị trường xuất khẩu thủy sản lớn nhất của Việt Nam. Trong 7 tháng đầu năm 2026, kim ngạch xuất khẩu thủy sản của Việt Nam sang Trung Quốc đạt gần 1,65 tỷ USD, tăng mạnh 37,1% so với cùng kỳ năm ngoái và chiếm khoảng 24,1% tổng giá trị xuất khẩu thủy sản của cả nước. Bà Hằng cho biết thị trường Trung Quốc vẫn còn nhiều dư địa tăng trưởng trong trung và dài hạn, khi người tiêu dùng ngày càng ưa chuộng chế độ ăn giàu đạm và ít chất béo. Đồng thời, mức tiêu thụ thủy sản của các hộ gia đình hiện chỉ vào khoảng 21 gram/người/ngày, thấp hơn nhiều so với mức khuyến nghị là khoảng 50 gram. Trong khi đó, năng lực nuôi trồng thủy sản của Trung Quốc đang dần chạm ngưỡng giới hạn; do đó, nhập khẩu sẽ tiếp tục là kênh thiết yếu để bổ sung cho nguồn cung nội địa.

Tuy nhiên, giá cả không còn là yếu tố duy nhất được cân nhắc. Người tiêu dùng ngày càng chú trọng đến độ tươi ngon, nguồn gốc, khả năng truy xuất nguồn gốc, chất lượng ổn định, tính bền vững và các chứng nhận sản phẩm. Nhu cầu về thủy sản cao cấp cũng đang gia tăng trong nhóm người tiêu dùng có thu nhập trung bình và cao. Người tiêu dùng trẻ tại Trung Quốc thường ngại dành nhiều thời gian chế biến món ăn và có xu hướng tránh các loại cá có mùi tanh hoặc nhiều xương; do đó, các sản phẩm đã qua sơ chế, chia khẩu phần, tẩm ướp, chế biến sẵn hoặc ăn liền ngày càng trở nên hấp dẫn. Vì vậy, đối với các doanh nghiệp Việt Nam, cơ hội không chỉ đơn thuần là bán được nhiều thủy sản hơn, mà còn là cung cấp đúng sản phẩm cho đúng khu vực thông qua các kênh phân phối phù hợp. Bà Hằng cho biết thủy sản sống và tươi có lợi thế tại thị trường miền Nam Trung Quốc, trong khi các sản phẩm đông lạnh và tiện lợi lại phù hợp hơn với thị trường miền Bắc và các khu vực nội địa. Trong khi đó, các sản phẩm đã qua chế biến và ăn liền lại có tiềm năng lớn đối với nhóm người tiêu dùng trẻ và các chuỗi nhà hàng.

Phó Tổng thư ký VASEP nhấn mạnh rằng cá tra Việt Nam vẫn duy trì lợi thế ở phân khúc thị trường đại chúng nhờ giá cả cạnh tranh, trong khi tôm hùm và một số loại thủy sản sống khác lại có cơ hội phát triển ở phân khúc cao cấp.

Theo VNS