Việt Nam đang tăng cường phối hợp với Philippines để giải quyết các vấn đề trong thương mại gạo song phương, đặc biệt là vụ việc điều tra áp dụng biện pháp tự vệ đối với gạo nhập khẩu đang diễn ra. Hai nước cũng đang nỗ lực xây dựng chuỗi cung ứng gạo ổn định và bền vững.

Trong khuôn khổ các nỗ lực này, một đoàn công tác liên ngành do Thứ trưởng Bộ Công Thương Nguyễn Sinh Nhật Tân dẫn đầu đã làm việc với các cơ quan chức năng của Philippines từ ngày 19 - 21/8 nhằm trao đổi về vụ việc điều tra, tháo gỡ các khó khăn trong thương mại và thúc đẩy thực hiện các thỏa thuận hợp tác song phương về gạo. Đoàn công tác bao gồm đại diện của Bộ Công Thương, Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn, Bộ Ngoại giao, Đại sứ quán và Thương vụ Việt Nam tại Philippines, cùng Hiệp hội Lương thực Việt Nam (VFA). Đoàn đã có các buổi làm việc với Bộ Thương mại và Công nghiệp (DTI), Bộ Ngoại giao (DFA), Ủy ban Thuế quan (TC) và Bộ Nông nghiệp (DA) của Philippines. Tại cuộc họp với DTI, hai bên khẳng định tầm quan trọng của quan hệ Đối tác Chiến lược Tăng cường giữa Việt Nam và Philippines cũng như vai trò của thương mại gạo trong quan hệ kinh tế song phương. Theo Bộ Công Thương, phía Philippines ghi nhận Việt Nam là nhà cung cấp gạo ổn định, tin cậy, đóng góp quan trọng vào an ninh lương thực và sự ổn định của thị trường nội địa nước này. Hai bên thống nhất tiếp tục phối hợp chặt chẽ để triển khai hiệu quả Bản ghi nhớ (MoU) về hợp tác thương mại gạo, duy trì chuỗi cung ứng ổn định và cân bằng lợi ích của nông dân, doanh nghiệp cũng như người tiêu dùng tại cả hai quốc gia.

Liên quan đến cuộc điều tra áp dụng biện pháp tự vệ, DTI cho biết Ủy ban Thuế quan (TC) đang tiến hành điều tra theo cơ chế bán tư pháp. DTI và các cơ quan hữu quan sẽ tiếp tục theo dõi và phối hợp thực hiện quy trình này nhằm đảm bảo tính khách quan, minh bạch cũng như sự tuân thủ các quy định của Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO) và Hiệp định Thương mại Hàng hóa ASEAN (ATIGA). Hai bên cũng thống nhất duy trì trao đổi thông tin thường xuyên để giảm thiểu các tác động bất lợi đối với hoạt động thương mại gạo song phương. Phía Philippines đã ghi nhận đề xuất của Việt Nam về việc nâng cấp Bản ghi nhớ (MoU) hiện hành về thương mại gạo hoặc thiết lập một khuôn khổ hợp tác ổn định và có tính ràng buộc pháp lý cao hơn, nhằm đảm bảo hoạt động thương mại gạo diễn ra thuận lợi, phù hợp với các quy định quốc tế và điều kiện thị trường.

Hai bên cũng thảo luận về hợp tác trong các lĩnh vực kinh tế khác, bao gồm đầu tư năng lượng và phát triển cơ sở hạ tầng. DTI bày tỏ sự trân trọng đối với sự ủng hộ tích cực của Việt Nam dành cho quá trình Philippines nộp đơn gia nhập Hiệp định Đối tác Toàn diện và Tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (CPTPP). Trong khi đó, Việt Nam cho biết sẽ thảo luận với các bộ, ngành liên quan về đề xuất của Philippines liên quan đến việc mở cửa thị trường cho thuốc lá điện tử và các sản phẩm thuốc lá làm nóng.

Tại cuộc họp với TC, đoàn Việt Nam đã trình bày các quan điểm, thông tin và lập luận chính trong văn bản góp ý gửi tới Ủy ban về vụ việc điều tra tự vệ. Việt Nam đề nghị TC xem xét vụ việc trong bối cảnh rộng hơn của thị trường gạo Philippines và các chính sách nhập khẩu của chính phủ nước này, bao gồm việc giảm thuế suất thuế nhập khẩu và quy trình cấp giấy phép thông quan về vệ sinh và kiểm dịch động thực vật (SPS-IC). Việt Nam cũng nhấn mạnh vai trò của gạo nhập khẩu trong việc đảm bảo nguồn cung, bình ổn giá cả và bảo đảm an ninh lương thực, cũng như những tác động tiềm tàng của các biện pháp tự vệ đối với doanh nghiệp và người tiêu dùng Philippines.

TC đánh giá cao Chính phủ Việt Nam, Hiệp hội Lương thực Việt Nam (VFA) và các doanh nghiệp liên quan vì đã tạo điều kiện thuận lợi cho quá trình điều tra. Phía Philippines khẳng định lại rằng cuộc điều tra sẽ được tiến hành một cách công bằng, khách quan và minh bạch, tuân thủ các quy định của WTO và ATIGA. Họ cũng cam kết sẽ xem xét kỹ lưỡng các thông tin, lập luận và bằng chứng do các bên liên quan cung cấp trước khi đưa ra khuyến nghị cuối cùng. TC đề nghị các bộ, ngành, VFA và các doanh nghiệp Việt Nam tiếp tục tham gia tích cực vào phiên điều trần công khai dự kiến ​​diễn ra vào tháng 9/2026. Tại cuộc họp với Bộ Nông nghiệp Philippines (DA), hai bên đã thảo luận về việc triển khai MoU hợp tác thương mại gạo, các biện pháp tạo thuận lợi cho hoạt động xuất nhập khẩu gạo cũng như định hướng hợp tác trong tương lai. Phía Philippines tiếp tục đánh giá cao vai trò quan trọng của gạo Việt Nam trong việc đảm bảo nguồn cung và ổn định thị trường nội địa. Mặc dù thực hiện chính sách đa dạng hóa nguồn nhập khẩu, họ khẳng định Việt Nam vẫn là nhà cung cấp lớn và ổn định; gạo Việt Nam được các nhà nhập khẩu cũng như người tiêu dùng đánh giá cao nhờ chất lượng đồng đều và phù hợp với thị hiếu tại địa phương.

Việt Nam đã đề xuất nghiên cứu một khuôn khổ hợp tác cấp cao hơn về thương mại gạo nhằm tạo nền tảng ổn định và dài hạn cho hoạt động giao thương song phương, đồng thời cân bằng lợi ích giữa nông dân, doanh nghiệp và người tiêu dùng, cũng như đảm bảo sinh kế bền vững cho người trồng lúa và điều kiện sống ổn định cho người tiêu dùng Philippines. Phía Philippines đã ghi nhận đề xuất này và cho biết sẽ tiến hành nghiên cứu. Vào ngày 21/8, Hiệp hội Lương thực Việt Nam (VFA) cũng đã có cuộc làm việc với Hiệp hội Công nghiệp Gạo Philippines (PRIA) để thảo luận về diễn biến thị trường, nhu cầu nhập khẩu dự kiến ​​và những khó khăn phát sinh trong quá trình thực hiện các hợp đồng thương mại.

Hai bên nhất trí tăng cường chia sẻ thông tin, hỗ trợ kết nối doanh nghiệp với doanh nghiệp và phối hợp giải quyết các khó khăn phát sinh, góp phần thúc đẩy hoạt động thương mại gạo giữa Việt Nam và Philippines diễn ra ổn định, bền vững và cùng có lợi./.

Theo VNA