Đây là điều mà ngay cả Steven Spielberg cũng chưa từng hình dung trong các bộ phim khoa học viễn tưởng của mình. Tuy nhiên, Trung Quốc đã thực hiện được điều đó. Các phi hành gia Trung Quốc vừa lần đầu tiên thu hoạch lúa trong không gian.

Theo tờ *Global Times* của Trung Quốc, phi hành đoàn của sứ mệnh Thần Châu-23 (Shenzhou-23) đã thu hoạch thành công đợt mẫu lúa đầu tiên được gieo trồng từ các hạt giống đưa lên Trạm Vũ trụ Trung Quốc vào tháng 5. Số lúa thu hoạch này bao gồm cả những hạt giống được tạo ra ngay trên quỹ đạo vào năm 2022. Tờ báo dẫn lời Đài Truyền hình Trung ương Trung Quốc (CCTV) cho biết, bước tiến này có thể hỗ trợ việc sản xuất lương thực tại chỗ trong tương lai ở ngoài Trái Đất. Đây cũng được xem là nỗ lực sản xuất lương thực bền vững, cho phép tự cung cấp nguồn thực phẩm thay vì phụ thuộc vào việc tiếp tế từ Trái Đất.

Mục đích của thí nghiệm

Tờ *China Science Daily* cho biết mục đích của thí nghiệm này là nghiên cứu tính ổn định di truyền và khả năng tái sinh của cây lúa trong môi trường vi trọng lực. Các phi hành gia đã mang hạt giống lúa Japonica vào không gian. Giống lúa Japonica có khả năng thích nghi tốt và chu kỳ sinh trưởng kéo dài từ 3 đến 4 tháng. Số hạt giống này được chia thành hai nhóm: nhóm thứ nhất gồm các hạt chưa từng rời khỏi bề mặt Trái Đất, và nhóm còn lại gồm các hạt được thu hoạch trên quỹ đạo vào năm 2022. Sau đó, chúng đã trải qua ba vụ canh tác trên Trái Đất.

Tàu vũ trụ Thần Châu-23 được phóng vào ngày 24/5, mang theo hạt giống lúa cùng các vật liệu thí nghiệm khác đến trạm vũ trụ của Trung Quốc. Kể từ khi lên trạm vũ trụ, ba phi hành gia – gồm Chu Dương Trụ (Zhu Yangzhu), Trương Chí Viễn (Zhang Zhiyuan) và Lại Gia Anh (Lai Ka-ying) – đã thực hiện một loạt các thí nghiệm khoa học không gian.

Cách đây vài ngày, họ đã hoàn tất việc thu thập và bảo quản đợt mẫu lúa đầu tiên phục vụ cho thí nghiệm nghiên cứu cơ chế phân tử về tính ổn định di truyền qua nhiều thế hệ và khả năng thích nghi với môi trường của lúa được trồng trong không gian.

Chìa khóa cho thành tựu của con người

Tờ *China Science Daily* cho biết các nhà khoa học coi đây là chìa khóa để xác định liệu con người có thể thực hiện canh tác thực vật tại chỗ và thiết lập nguồn cung cấp thực phẩm ổn định trong không gian hay không. Theo báo cáo của tờ *Global Times*, mục tiêu của thí nghiệm là trồng hai thế hệ lúa liên tiếp trên quỹ đạo – từ hạt giống này sang hạt giống khác – nhằm giúp các nhà khoa học nghiên cứu xem việc tiếp xúc lâu dài với môi trường phi trọng lực ảnh hưởng như thế nào đến sự ổn định di truyền của cây trồng.

Trung Quốc đã thực hiện thí nghiệm trồng lúa từ hạt giống đến hạt giống đầu tiên trên thế giới trên quỹ đạo vào năm 2022. Khi đó, sáu hạt giống lúa đã được gieo trồng trên quỹ đạo, tạo ra 59 hạt giống thế hệ đầu tiên trong vòng 120 ngày. Nhiệm vụ này được thực hiện bởi phi hành đoàn của một sứ mệnh không gian khác là Thần Châu-14 (Shenzhou-14). Trong thí nghiệm hiện tại, các phi hành gia đã gieo sáu hạt giống vào mỗi thiết bị trong số bốn thiết bị canh tác mà họ có. Bốn thiết bị này được chia thành hai nhóm dựa trên các phương thức sinh sản của cây lúa.

Ở nhóm thứ nhất, sau khi hạt chín, các bông lúa sẽ được thu hoạch và chuyển sang hộp canh tác mới để phát triển thế hệ thứ hai. Thí nghiệm sẽ xem xét "ký ức xuyên thế hệ" được hình thành thông qua sinh sản hữu tính – cụ thể là liệu những hạt giống từng tiếp xúc với không gian có khả năng thích nghi với môi trường không gian tốt hơn so với những hạt giống chưa từng rời khỏi Trái Đất hay không.

Triển khai từ năm 2006

Nhóm còn lại sẽ áp dụng mô hình canh tác lúa tái sinh (lúa chét). Sau khi lúa chín, chỉ phần rễ được giữ lại, cho phép các chồi mới mọc lên từ gốc rạ còn sót lại để tạo ra một vụ mùa nữa. Báo cáo cho biết thí nghiệm sẽ so sánh sự khác biệt về khả năng thích nghi giữa sinh sản vô tính và sinh sản hữu tính trong môi trường không gian. Các phi hành gia sẽ mang bông lúa, hạt giống và các mẫu thực vật đông lạnh trở về Trái Đất để nghiên cứu, qua đó hỗ trợ việc lựa chọn các mô hình nông nghiệp không gian trong tương lai. Tờ *China Science Daily* cho biết các nhà khoa học Trung Quốc đã thực hiện các thí nghiệm này trong gần hai thập kỷ qua. Vào năm 2006, sứ mệnh vệ tinh Shijian-8 đã tiến hành các thí nghiệm về quá trình ra hoa và thụ phấn của thực vật.

Theo The Hindu Business Line