Philippines đã ngừng cấp giấy phép nhập khẩu về kiểm dịch động thực vật (SPSIC) cho các lô hàng gạo từ Thái Lan, Việt Nam và Myanmar. Thông tin này được nhiều nguồn tin thương mại chia sẻ với Platts (thuộc S&P Global Energy). Động thái này diễn ra trong bối cảnh Philippines bước vào cao điểm thu hoạch lúa trong nước (tháng 10-11) và chính phủ đang nỗ lực hạ giá gạo do giá gạo nhập khẩu từ Thái Lan và Myanmar hiện ở mức khá cao; dự kiến ​​việc cấp phép SPSIC sẽ được nối lại vào khoảng giữa tháng 11.

Một nguồn tin thương mại tại Philippines cho biết việc cấp phép nhập khẩu SPS đối với gạo từ Thái Lan, Việt Nam và Myanmar đang bị hạn chế khi nước này bước vào vụ thu hoạch chính. Nguồn tin này nói thêm rằng biện pháp trên cũng nhằm mục đích hạ nhiệt giá gạo, do gạo Thái Lan và Myanmar hiện được coi là đắt đỏ. Việc cấp phép SPS có thể được nối lại vào khoảng giữa tháng 11. Quyết định này dự kiến ​​sẽ tác động ngay lập tức đến nhu cầu của Philippines đối với gạo từ ba nguồn cung này, đặc biệt là Thái Lan và Việt Nam – hai nhà cung cấp chủ chốt cho thị trường.

Một nguồn tin tại Bangkok cho biết giá gạo Thái Lan dự kiến ​​sẽ giảm sau diễn biến này, dù thị trường vẫn trầm lắng trong ngày hôm đó. Các bên tham gia thị trường kỳ vọng tác động lên giá gạo Thái Lan sẽ rõ rệt hơn trong vài tuần tới khi việc giảm sức mua từ Philippines bắt đầu ảnh hưởng đến chuỗi cung ứng. Ông Wanniwat Kitireanglarp, ​​Phó Tổng thư ký Hiệp hội Các nhà xuất khẩu gạo Thái Lan, cho biết giá gạo Thái Lan có thể bắt đầu giảm nhẹ trong vài tuần tới sau thông tin về việc hạn chế cấp phép SPS. "Vì vậy, trong khoảng hai tuần nữa, chúng ta sẽ thấy giá gạo Thái Lan giảm nhẹ. Bộ Nông nghiệp (DA) muốn thấy giá giảm xuống một chút, nên tôi nghĩ biện pháp này sẽ có hiệu quả, bởi giá gạo từ cả ba nguồn cung này đều đã tăng do nhu cầu từ Philippines," ông Wanniwat nhận định.

Vào ngày 14/9, Platts ghi nhận giá gạo trắng 25% tấm của Thái Lan ở mức 440 USD/tấn (giá FOB), giảm 2 USD/tấn so với ngày hôm trước; trong khi giá gạo Ấn Độ ổn định ở mức 369 USD/tấn (FOB), gạo Myanmar ở mức 438 USD/tấn (FOB - giảm 15 USD/tấn so với tuần trước) và gạo Pakistan ở mức 381 USD/tấn (FOB - không đổi so với ngày hôm trước).

Một nhà thu mua tại Philippines cho biết giá gạo Thái Lan và Myanmar có khả năng sẽ giảm sau khi lệnh hạn chế được áp dụng. Tuy nhiên, một nhà thu mua khác lại nhận định động thái này có thể gây áp lực tăng giá đối với gạo nhập khẩu, đặc biệt nếu sản lượng thu hoạch trong nước sắp tới không đạt kỳ vọng sau gần hai tháng mưa liên tục. Nhà thu mua này cho rằng việc nguồn cung gạo thơm 5% của Việt Nam và gạo Thái Lan bị hạn chế có thể khiến thị trường nội địa phụ thuộc nhiều hơn vào nguồn cung từ Ấn Độ và Pakistan, qua đó có khả năng gia tăng sự hiện diện của gạo từ các quốc gia này tại Philippines. Họ cho rằng động thái này như một chiến lược khuyến khích người tiêu dùng sử dụng gạo sản xuất trong nước nhiều hơn vào mùa thu hoạch, qua đó có thể chuyển dịch một phần nhu cầu tiêu thụ khỏi gạo Việt Nam.

USDA dự báo sản lượng gạo của Philippines trong niên vụ 2025-26 (từ tháng 7 năm trước đến tháng 6 năm sau) đạt 12,35 triệu tấn, giảm 0,2% so với năm trước đó. Vào cuối tháng 7, Bộ trưởng Nông nghiệp Francisco Tiu Laurel Jr. cho biết nhu cầu nhập khẩu gạo thực tế của Philippines trong năm dương lịch 2026 vẫn ở mức khoảng 3,6 - 3,8 triệu tấn; con số này chỉ có thể tăng lên mức 5 - 5,2 triệu tấn nếu cần bổ sung lượng dự trữ chiến lược. Platts ghi nhận giá gạo thơm 5% của Việt Nam ở mức 454 USD/tấn (giá FOB) vào ngày 14 tháng 9, giảm 4 USD/tấn so với ngày hôm trước. Một nhà cung cấp tại Việt Nam nhận định giá gạo Việt Nam khó có khả năng tăng trong giai đoạn từ nay đến tháng 11.

Với việc cấp giấy phép SPSIC có thể được nối lại vào khoảng giữa tháng 11, các bên tham gia thị trường sẽ theo dõi sát sao tiến độ thu hoạch tại Philippines, giá gạo trong nước cũng như nguồn cung và khả năng cạnh tranh từ các nguồn thay thế như Ấn Độ và Pakistan. Thời điểm và quy mô quay trở lại thị trường quốc tế của các nhà thu mua Philippines có thể quyết định liệu áp lực lên giá gạo Thái Lan và Việt Nam sẽ tiếp diễn hay đảo chiều vào cuối năm.

Theo SP Global