Các trường hợp Trung Quốc từ chối nhập khẩu do vấn đề metabisulfite từ tháng 4–7/2026

Số lượng lô hàng tôm nhập khẩu bị Trung Quốc từ chối do vấn đề natri metabisulfite đã giảm đáng kể trong tháng 7 sau khi đạt đỉnh vào tháng 6. Tuy nhiên, tỷ lệ từ chối vẫn cao hơn nhiều so với mức ghi nhận trước khi Trung Quốc thay đổi quy trình kiểm nghiệm, đồng thời sáu nhà máy chế biến của Ecuador vẫn bị đình chỉ xuất khẩu sang thị trường Trung Quốc. Vấn đề này nảy sinh vào tháng 4, khi cơ quan hải quan Trung Quốc thay đổi phương thức kiểm tra dư lượng natri metabisulfite trong tôm. Trước đây, việc kiểm tra chủ yếu tập trung vào phần thịt tôm. Theo quy trình mới, việc kiểm tra bao gồm cả phần đầu và vỏ tôm – những bộ phận thường có hàm lượng dư lượng chất bảo quản (vốn được dùng để ngăn ngừa hiện tượng đen đầu) cao hơn nhiều.

Tác động của sự thay đổi này lộ rõ ​​gần như ngay lập tức. Trong tháng 4, có 12 lô hàng bị từ chối do hàm lượng natri metabisulfite không đáp ứng tiêu chuẩn an toàn thực phẩm quốc gia của Trung Quốc. Con số này đã tăng vọt lên 202 lô vào tháng 5 và tiếp tục tăng lên 234 lô vào tháng 6. Tôm thẻ chân trắng đông lạnh từ Ecuador chiếm đa số trong các trường hợp này. Việc liên tục vi phạm cũng khiến Trung Quốc đình chỉ hoạt động xuất khẩu của một số nhà máy chế biến tại Ecuador. Kể từ ngày 30/6, Trung Quốc đã ngừng tiếp nhận tờ khai nhập khẩu từ một nhóm các cơ sở khác của Ecuador. Tính cả các nhà máy đã bị hạn chế trước đó, tổng cộng có 14 nhà máy của Ecuador tạm thời không thể xuất khẩu sang Trung Quốc.

Số lượng lô hàng bị từ chối giảm một phần ba trong tháng 7

Dữ liệu mới nhất từ ​​hải quan Trung Quốc cho thấy dấu hiệu hạ nhiệt đáng kể đầu tiên của làn sóng từ chối nhập khẩu. Trung Quốc ghi nhận 156 lô hàng bị từ chối do vấn đề natri metabisulfite trong tháng 7, giảm 33% so với mức 234 lô của tháng 6. Diễn biến theo từng tháng cụ thể như sau:

Các phương tiện truyền thông về thủy sản của Trung Quốc cũng ghi nhận khoảng 155 trường hợp trong tháng 7 liên quan đến tôm thẻ chân trắng đông lạnh bị từ chối nhập khẩu do vấn đề về chất sodium metabisulfite. Những khác biệt nhỏ trong các báo cáo phân tích của Trung Quốc phản ánh sự khác biệt về cách phân loại các lô hàng riêng lẻ cũng như các lô hàng bị từ chối vì nhiều lý do khác nhau. Do đó, sự sụt giảm trong tháng 7 là rất đáng kể, nhưng con số 156 lô hàng bị từ chối vẫn ở mức rất cao so với tình hình trước khi quy trình kiểm tra sửa đổi được áp dụng vào tháng 4.

Tám nhà máy được khôi phục quyền xuất khẩu, sáu nhà máy vẫn bị đình chỉ

Tiến triển cũng đã đạt được trong việc đăng ký nhà máy. Vào tháng 8, Trung Quốc đã khôi phục quyền xuất khẩu cho tám cơ sở chế biến của Ecuador từng bị đình chỉ trước đó. Danh sách này bao gồm các nhà máy do Expalsa, Omarsa, Frigolandia, Expotuna, Ceaexport, Total Seafood, Ocean Treasure và Limbopack vận hành. Điều quan trọng cần lưu ý là hầu hết các trường hợp được khôi phục quyền xuất khẩu này liên quan đến các sự việc cũ từ cuối năm 2025 và đầu năm 2026, chứ không phải các nhà máy bị đình chỉ trong đợt kiểm soát metabisulfite gần đây nhất. Vì vậy, sáu nhà máy của Ecuador vẫn bị đình chỉ, bao gồm các cơ sở thuộc sở hữu của Santa Priscila, Omarsa và Songa. Riêng đối với Omarsa, một mã đăng ký đã được khôi phục trong khi một nhà máy khác vẫn bị hạn chế xuất khẩu.

Các cuộc thảo luận kỹ thuật vẫn tiếp diễn

Ecuador vẫn giữ quan điểm cho rằng sự gia tăng đột biến về số lượng lô hàng không đạt yêu cầu là hệ quả từ việc Trung Quốc thay đổi phương pháp kiểm tra. Các cơ quan chức năng Ecuador và Hiệp hội Nuôi trồng Thủy sản Quốc gia đang thảo luận vấn đề này với phía Trung Quốc nhằm thống nhất quy trình kiểm tra và khôi phục quyền tiếp cận thị trường cho các nhà máy còn lại. Bản thân chất sodium metabisulfite thường được sử dụng trong quá trình chế biến tôm để ngăn ngừa hiện tượng đen đầu (black spot). Do đó, tranh chấp chủ yếu xoay quanh cách thức đo lường dư lượng và việc liệu tôm có tuân thủ giới hạn cho phép của Trung Quốc theo quy trình kiểm tra sửa đổi hay không.

Tại Diễn đàn Tôm Toàn cầu (Global Shrimp Forum) năm 2026, một lãnh đạo doanh nghiệp Ecuador cho rằng sự việc này có thể còn mang khía cạnh chính trị rộng lớn hơn. Theo quan điểm của ông, các biện pháp kỹ thuật liên quan đến tiếp cận thị trường có thể trở thành một phần trong mối quan hệ tổng thể giữa Trung Quốc và Ecuador. Đây vẫn chỉ là nhận định cá nhân của ông chứ không phải là lời giải thích từ phía cơ quan chức năng Trung Quốc.

Hiện tại, tình hình đang chuyển biến theo chiều hướng tích cực. Số lượng lô hàng bị từ chối do vấn đề metabisulfite đã giảm một phần ba trong giai đoạn từ tháng 6 đến tháng 7, và tám nhà máy từng bị đình chỉ đã được khôi phục quyền xuất khẩu. Tuy nhiên, với số lượng lô hàng bị từ chối vẫn cao hơn nhiều so với mức trước tháng 4 và sáu nhà máy của Ecuador vẫn bị hạn chế, vấn đề này chưa thể coi là đã được giải quyết triệt để.

Theo Shrimp Insights