Theo một thành viên hội đồng của Hội đồng Phát triển Kinh tế và Xã hội Quốc gia, ngành nông nghiệp Thái Lan sẽ không bao giờ thoát khỏi vòng nợ nếu chính phủ tiếp tục dựa vào việc hỗ trợ tiền mặt và hoãn nợ cho nông dân.

Ennoo Suesuwan, cựu chủ tịch Ngân hàng Nông nghiệp và Hợp tác xã nông nghiệp (BAAC), cho biết hoàn cảnh khó khăn của nông dân Thái Lan bắt nguồn từ các chính sách mà các chính phủ liên tiếp theo đuổi đã không giải quyết được nguyên nhân gốc rễ của vấn đề, thay vào đó lại chọn các biện pháp cứu trợ ngắn hạn. Chẳng hạn, khi nông dân bị thiệt hại trong sản xuất, chính phủ sẽ bồi thường hoặc trợ cấp cho họ, điều này giống như việc cho người bệnh uống thuốc giảm đau mà không chữa trị căn bệnh có từ trước. Một ví dụ là chương trình hỗ trợ nông dân trồng lúa 1.000 baht mỗi rai, giới hạn ở mức 10 rai cho mỗi hộ gia đình.

Một mô hình khác

Những biện pháp như vậy chỉ giải quyết vấn đề tạm thời, ngược lại với Việt Nam, nơi Chính phủ thực hiện chính sách “3 Giảm, 3 Tăng” để cải cách ngành nông nghiệp.

Mức giảm này liên quan đến việc giảm sử dụng hạt giống, phân đạm và thuốc trừ sâu hơn, trong khi ba mức tăng này bao gồm tăng lợi nhuận, sức khỏe nông dân được cải thiện (do ít tiếp xúc với thuốc trừ sâu hơn) và chất lượng môi trường tốt hơn. Ông Ennoo cho biết hầu hết nông dân Thái Lan trồng các loại cây hàng hóa như gạo, sắn, cao su và ngô vì các nông sản này được chính phủ khuyến khích xuất khẩu để tạo thu nhập cho đất nước. Tuy nhiên, những loại cây trồng này có chi phí sản xuất cao và giá cả do thị trường quốc tế quyết định.

Nông dân Thái Lan có khả năng cao trong sản xuất các loại cây trồng hàng hóa này, đưa Thái Lan trở thành một trong 5 nước sản xuất hàng đầu thế giới. Tuy nhiên, cái giá phải trả là chất lượng đất đang bị suy giảm do sử dụng nhiều hóa chất và kỹ thuật thu hoạch đốt nương làm rẫy. Khi nông dân thiếu vốn đầu tư, BAAC được sử dụng như một cơ chế cho vay, tạo ra một vòng luẩn quẩn mà họ không thể thoát ra được. Ông cho biết khi nông dân không có khả năng trả nợ, chính phủ sẽ đưa ra các biện pháp đình chỉ nợ. Kết quả là, khoảng 50% nông dân phải chịu cảnh nợ nần suốt đời vì không có khả năng trả những khoản nợ.

Trong khi đó, ngưỡng nợ đủ điều kiện cho các chương trình hoãn nợ của chính phủ tiếp tục tăng - từ mức trần 100.000 baht trước đây lên 200.000 baht hiện nay. Ông Ennoo nói: “Người dân đã quen với việc hoãn nợ và coi những người trả khoản vay BAAC của họ là ngu ngốc vì nếu bạn không trả, cuối cùng chính phủ sẽ can thiệp để giúp đỡ”. Khoản tiền mà chính phủ vay từ BAAC theo Mục 28 của Đạo luật Kỷ luật Tài chính và Tài chính Nhà nước để tài trợ cho các chương trình hỗ trợ nông dân vẫn chưa được thanh toán, với tổng trị giá 800 tỷ baht, vượt quá tổng danh mục cho vay của BAAC.

Để giải quyết vấn đề nợ nần của nông dân, ông cho biết chính phủ phải áp dụng các chính sách phù hợp thay vì dựa vào các khoản trợ cấp hoặc khoanh nợ. Ví dụ, nên giảm diện tích canh tác cây hàng hóa và khuyến khích nông dân chuyển sang trồng cây có giá trị cao thay vì sản phẩm đại trà.

Trọng tâm phát triển

Ông Ennoo cho biết, hoạt động với vai trò ngân hàng thuộc sở hữu nhà nước đồng thời là bên cho vay duy nhất trong nước được ủy quyền đặc biệt để hỗ trợ nông nghiệp, BAAC phải chuyển mình thành ngân hàng định hướng phát triển để hướng dẫn chính sách tín dụng. Nói cách khác, ngân hàng phải hướng dẫn nông dân, đặc biệt là nông dân quy mô nhỏ, thích ứng thay vì chủ yếu bị thúc đẩy bởi việc cho vay. Ông lưu ý rằng nếu nông dân không đủ mạnh về tài chính, các khoản vay cuối cùng sẽ trở thành tài sản kém hiệu quả hoặc chất lượng thấp. Quan trọng hơn, ông Ennoo cho rằng Bộ Tài chính phải thay đổi chính sách yêu cầu BAAC nộp lợi nhuận cho nhà nước. BAAC nên hoạt động như một ngân hàng phát triển chứ không phải một tổ chức hoạt động vì lợi nhuận. Vai trò của ngân hàng là giúp đỡ những người có thu nhập thấp và lợi nhuận mà ngân hàng tạo ra sẽ nằm trong BAAC để hỗ trợ sự phát triển liên tục của nông dân. Lợi nhuận của ngân hàng hiện là một trong những chỉ số hoạt động quan trọng, ảnh hưởng trực tiếp đến lương, thưởng của nhân viên.

Theo nghiên cứu mới nhất của Viện nghiên cứu kinh tế Puey Ungphakorn (PIER), hơn 50% nông dân mắc nợ khó có khả năng trả hết nợ trong đời, phần lớn là do hầu hết họ đều là người già. PIER, một trung tâm nghiên cứu thuộc Ngân hàng Thái Lan, ước tính rằng 52% trong số 3,97 triệu nông dân mắc nợ của đất nước trong cơ sở dữ liệu của Cục Tín dụng Quốc gia sẽ không thể trả hết nợ trong suốt cuộc đời của họ. Dựa trên hành vi trả nợ của người đi vay trong 5 năm qua, nghiên cứu cho thấy phần lớn người đi vay chỉ có thể trả hết nợ sau tuổi 70, khi khả năng tạo thu nhập của họ đã giảm đáng kể.

Theo Bangkok Post