Việt Nam đang đẩy nhanh nỗ lực đa dạng hóa thị trường xuất khẩu cá rô phi trong bối cảnh biến động toàn cầu, do căng thẳng địa chính trị, giá nhiên liệu tăng cao và chi phí logistics gia tăng, đang định hình lại động lực thương mại. Tăng trưởng mạnh mẽ ba chữ số ở một số điểm đến mới vào đầu năm 2026 cho thấy cả đà phát triển của ngành và những thách thức phía trước.

Xuất khẩu cá rô phi đang bước vào giai đoạn tăng trưởng cao, đạt 99 triệu USD vào năm 2025 (tăng hơn 140% so với cùng kỳ năm ngoái) và 35 triệu USD trong quý đầu tiên năm 2026 (tăng gần 190%). Tăng trưởng không còn giới hạn ở các thị trường truyền thống, với mức tăng mạnh được ghi nhận tại Cộng hòa Dominica (hơn 600%), Hà Lan (hơn 200%), Trung Đông (trên 2.300%) và ASEAN (gần 400%), phản ánh nhu cầu toàn cầu ngày càng tăng đối với các sản phẩm thay thế cho cá thịt trắng thông thường.

Mặc dù đạt được những thành quả này, rủi ro cấu trúc vẫn còn tồn tại. Xuất khẩu vẫn tập trung chủ yếu vào các thị trường trọng điểm nhưng xa xôi như Mỹ và Brazil. Brazil, một trong những nhà sản xuất cá rô phi hàng đầu thế giới và là nhà đầu tư lớn vào công nghệ nuôi trồng thủy sản, chiếm gần một nửa giá trị xuất khẩu vào đầu năm 2026, khiến ngành này dễ bị ảnh hưởng bởi những thay đổi về chính sách và nhu cầu. Trong khi đó, lượng hàng xuất khẩu sang Mỹ đang có xu hướng giảm. Các yếu tố bên ngoài, bao gồm thay đổi thuế quan, bất ổn địa chính trị ở Trung Đông và chi phí nhiên liệu và hậu cần leo thang, tiếp tục gây áp lực lên ngành công nghiệp này, nhấn mạnh sự cần thiết phải tăng cường khả năng phục hồi và đa dạng hóa.

Để giải quyết những thách thức này, các nhà xuất khẩu đang chuyển hướng sang các thị trường có lợi thế về logistics, tận dụng tốt hơn các hiệp định thương mại tự do và điều chỉnh sản phẩm theo nhu cầu của người tiêu dùng. Thị trường nội địa với hơn 100 triệu dân cũng đang nổi lên như một điểm tựa chiến lược. Ông Nguyễn Đăng Ngọc, Phó Tổng Giám đốc Tập đoàn Việt Nhật, cho biết công ty đang theo đuổi chiến lược song hành, phát triển cả thị trường nội địa và xuất khẩu để nâng cao giá trị và củng cố thương hiệu cá rô phi Việt Nam.

Theo chiến lược phát triển thủy sản đến năm 2030, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã xác định cá rô phi là loài có tiềm năng cao cùng với tôm và cá basa, thúc đẩy nuôi trồng quy mô công nghiệp, ứng dụng công nghệ cao và các tiêu chuẩn bền vững. Ông Trần Đình Luân, Tổng Giám đốc Cục Quản lý Thủy sản và Giám sát, lưu ý rằng với khoảng 1,3 triệu ha diện tích mặt nước nuôi trồng thủy sản và điều kiện tự nhiên thuận lợi, ngành này có nhiều tiềm năng phát triển. Dự kiến ​​nhu cầu toàn cầu về cá rô phi sẽ tăng khoảng 13% mỗi năm, đạt 20 tỷ USD vào năm 2030. Chính quyền đang đẩy mạnh nỗ lực quản lý diện tích nuôi trồng, nâng cao chất lượng giống và mở rộng áp dụng các tiêu chuẩn VietGAP, GlobalGAP và các tiêu chuẩn quốc tế khác, trong đó việc ổn định vùng nguyên liệu được xem là chìa khóa để mở rộng xuất khẩu.

Từ một món ăn quen thuộc trong các hộ gia đình Việt Nam, cá rô phi đang dần vươn lên chuỗi giá trị toàn cầu và sẵn sàng trở thành “trụ cột thứ ba” của ngành thủy sản bên cạnh tôm và cá basa. Mặc dù hiệu quả xuất khẩu gần đây cho thấy tiềm năng mạnh mẽ, việc duy trì đà tăng trưởng sẽ phụ thuộc vào việc tận dụng lợi thế tự nhiên, nâng cấp công nghệ và thúc đẩy sản xuất giá trị gia tăng để đạt mục tiêu xuất khẩu 14-16 tỷ USD vào năm 2030.

Theo VNA