Tại Lễ Tổng Kết Xuất Khẩu Thủy Sản Năm 2025 được tổ chức vào ngày 17/1/2026 tại Thành phố Hồ Chí Minh, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Phùng Đức Tiến đã nhấn mạnh một năm bước ngoặt đối với ngành thủy sản Việt Nam, khi kim ngạch xuất khẩu tăng lên mức chưa từng có. Sự kiện do Hiệp hội Xuất khẩu và Sản xuất Thủy sản Việt Nam (VASEP) tổ chức, ghi nhận sự kiên cường và khả năng thích ứng chiến lược của các nhà sản xuất và xuất khẩu thủy sản Việt Nam.

Doanh thu xuất khẩu kỷ lục và tổng quan ngành

Thứ trưởng Phùng Đức Tiến đã biểu dương ngành thủy sản vì vượt mọi kỷ lục trước đó với tổng kim ngạch xuất khẩu thủy sản đạt khoảng 11,32 tỷ USD vào năm 2025, đánh dấu một trong những con số cao nhất trong lịch sử gần đây. Sự tăng trưởng này đã đóng góp đáng kể vào xuất khẩu nông nghiệp, lâm nghiệp và thủy sản, cùng nhau mang lại 70,09 tỷ USD doanh thu xuất khẩu và thặng dư thương mại hơn 20,7 tỷ USD cho toàn ngành. Năm 2025, tổng sản lượng thủy sản của Việt Nam đạt khoảng 9,95 triệu tấn, bao gồm cả sản lượng đánh bắt tự nhiên và nuôi trồng thủy sản – nền tảng quan trọng cho tăng trưởng xuất khẩu. Việt Nam hiện nằm trong số các nước xuất khẩu thủy sản hàng đầu thế giới, chiếm hơn 7% thị phần toàn cầu, chỉ đứng sau Trung Quốc và Na Uy.

Những thay đổi chiến lược và cơ hội mới

Các nhà lãnh đạo ngành nhấn mạnh sự linh hoạt đáng kể của các doanh nghiệp thủy sản Việt Nam trong năm 2025, điều chỉnh chiến lược xuất khẩu trong bối cảnh nhu cầu toàn cầu thay đổi. Khi các thị trường truyền thống như Mỹ chịu áp lực thuế quan và rào cản pháp lý, các công ty đã chuyển hướng sang Trung Quốc, Liên minh châu Âu và các thị trường mới nổi ở châu Phi.

Tôm và cá tra vẫn là những động lực xuất khẩu chính, trong khi các lĩnh vực mới nổi – như nuôi cá rô phi nước lợ, sản xuất rong biển và các cơ sở chế biến sâu – mang lại thêm nhiều hướng tăng trưởng. Riêng nuôi trồng thủy sản biển dự kiến ​​sẽ đạt khoảng 1,4 tỷ USD xuất khẩu vào năm 2030, củng cố chiến lược thủy sản tổng thể của Việt Nam.

Chống khai thác thủy sản bất hợp pháp, không báo cáo và không được kiểm soát (IUU) và xây dựng tính minh bạch

Một chủ đề trọng tâm của buổi lễ là nỗ lực tăng cường của Việt Nam trong việc chống lại hoạt động đánh bắt cá bất hợp pháp, không báo cáo và không được kiểm soát (IUU), đặc biệt là trong bối cảnh áp lực liên tục từ các đối tác quốc tế về việc dỡ bỏ các cảnh báo như “thẻ vàng” của EU. Các nhà lãnh đạo nhấn mạnh rằng:

• Hệ thống theo dõi tàu (VMS) hiện đang giám sát chặt chẽ hơn các đội tàu đánh cá.
• Việc truy xuất nguồn gốc kỹ thuật số 100% đã được thực hiện trong toàn bộ chuỗi cung ứng.
• Các hành vi vi phạm trong vùng biển quốc tế đang bị xử phạt nghiêm khắc hơn.

Những biện pháp này được thiết kế để thúc đẩy một ngành thủy sản minh bạch, bền vững và có trách nhiệm hơn, tăng cường niềm tin của thị trường toàn cầu.

Hướng tới tương lai: Mục tiêu 2026–2030

Với năm 2026 đánh dấu sự khởi đầu của kế hoạch 5 năm tiếp theo, Bộ Nông nghiệp và Môi trường tái khẳng định cam kết thúc đẩy sản xuất thủy sản thông qua đổi mới, chuyển đổi số và các thực tiễn bền vững. Các ưu tiên bao gồm:

• Tăng cường khoa học và công nghệ trong nuôi trồng thủy sản và nghề cá.
• Mở rộng nền kinh tế xanh và tuần hoàn trong ngành.
• Tăng cường chế biến gia tăng giá trị để thu được giá trị xuất khẩu cao hơn.

Trong khuôn khổ này, ngành hướng tới mục tiêu đạt giá trị xuất khẩu thủy sản từ 14 đến 16 tỷ USD vào năm 2030, một mục tiêu phù hợp với chiến lược quốc gia rộng lớn hơn của Việt Nam nhằm củng cố vị thế trên thị trường toàn cầu.

Những thách thức vẫn còn tồn tại

Mặc dù đạt được hiệu quả hoạt động mạnh mẽ, ngành công nghiệp này vẫn phải đối mặt với nhiều khó khăn. Một số nhà phân tích lưu ý đến tác động của các chế độ thuế quan mới tại Mỹ, bao gồm cả thuế chống bán phá giá tiềm năng và các tiêu chuẩn nhập khẩu nghiêm ngặt hơn, có thể kìm hãm sự tăng trưởng ở một số loại sản phẩm nhất định. Tuy nhiên, việc Việt Nam tiếp tục đa dạng hóa thị trường, đầu tư vào công nghệ và truy xuất nguồn gốc, cùng với việc thực thi quy định chặt chẽ hơn, đang tạo tiền đề cho sự phát triển bền vững lâu dài của ngành.

Theo FIS