Giá trị xuất khẩu gạo của Việt Nam dự kiến ​​sẽ cải thiện trong những tháng cuối năm 2026 nhờ giá xuất khẩu có dấu hiệu phục hồi và nhu cầu gia tăng tại một số thị trường lớn, tạo động lực cho hoạt động xuất khẩu. Hiệp hội Lương thực Việt Nam cho biết, tính đến ngày 15/8, Việt Nam đã xuất khẩu ước tính 5,726 triệu tấn gạo. Tổng sản lượng xuất khẩu cả năm dự kiến ​​đạt khoảng 7,738 triệu tấn. Tổng kim ngạch xuất khẩu gạo năm 2026 được dự báo ở mức khoảng 3,94 tỷ USD, giảm khoảng 4% so với năm 2025 do giá xuất khẩu bình quân thấp trong những tháng đầu năm. Tuy nhiên, sự phục hồi về giá kể từ tháng 7 được kỳ vọng sẽ giúp cải thiện kim ngạch xuất khẩu trong những tháng còn lại.

Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, một số diễn biến trên thị trường gạo toàn cầu có thể hỗ trợ hoạt động xuất khẩu của Việt Nam vào cuối năm. Giá gạo xuất khẩu trong tháng 7 cao hơn 5,8% so với cùng kỳ năm ngoái; đây là mức tăng đầu tiên so với cùng kỳ trong năm 2026 và cũng là mức cao nhất kể từ tháng 6/2025. Nếu giá gạo duy trì ở mức này, doanh thu xuất khẩu có thể sẽ cải thiện trong những tháng tới.

Cung và cầu gạo toàn cầu trong niên vụ 2026–2027 được dự báo sẽ rơi vào tình trạng thiếu hụt, trong khi thương mại gạo toàn cầu dự kiến ​​đạt mức kỷ lục. Nguy cơ xảy ra hiện tượng El Nino mạnh cũng có thể thúc đẩy các quốc gia tăng cường dự trữ lương thực. Philippines – thị trường xuất khẩu gạo lớn nhất của Việt Nam – đã xác nhận sẽ không tạm dừng nhập khẩu gạo trong năm 2026 và sẽ tiếp tục thu mua để tăng cường dự trữ. Quốc gia này dự kiến ​​sẽ nhập khẩu khoảng 5,6 triệu tấn gạo trong niên vụ 2026–2027, mức nhập khẩu lớn nhất thế giới. Trong 7 tháng đầu năm 2026, lượng gạo nhập khẩu của Philippines đã tăng khoảng 27% so với cùng kỳ năm trước. Trung Quốc cũng ghi nhận sự gia tăng mạnh mẽ về khối lượng nhập khẩu gạo, đặc biệt là gạo tấm dùng làm thức ăn chăn nuôi, qua đó mở ra nhiều cơ hội hơn cho các sản phẩm gạo nguyên liệu, gạo tấm và gạo nếp của Việt Nam. Nigeria được dự báo sẽ thiếu hụt khoảng 3,5 triệu tấn gạo trong niên vụ 2026–2027, mở ra cơ hội cho các doanh nghiệp xuất khẩu Việt Nam nếu họ có thể nâng cao năng lực cạnh tranh về giá. Kenya cũng đã miễn thuế nhập khẩu đối với gạo trắng theo hạn ngạch cho đến tháng 11 năm 2026.

Tại thị trường trong nước, nguồn cung gạo khan hiếm hơn đang làm giảm áp lực buộc nông dân và thương lái phải bán với giá thấp, qua đó tạo thêm dư địa đàm phán cho các doanh nghiệp xuất khẩu. Đáng chú ý, gạo chất lượng cao đạt chứng nhận giảm phát thải đã đạt mức giá hơn 1.000 USD/tấn tại một số thị trường như Nhật Bản, EU và Úc, cho thấy tiềm năng gia tăng giá trị cho gạo Việt Nam.

Rủi ro thị trường và chi phí đầu vào

Bất chấp những yếu tố thuận lợi, ngành xuất khẩu gạo vẫn đối mặt với nhiều thách thức. Philippines đang cân nhắc áp thêm thuế tự vệ đối với gạo nhập khẩu từ Việt Nam, cũng như từ Thái Lan, Myanmar và Pakistan. Nếu được thông qua, tổng mức thuế có thể vượt quá 35%. Đây là rủi ro đáng kể vì Philippines hiện là thị trường chiếm tỷ trọng lớn nhất trong kim ngạch xuất khẩu gạo của Việt Nam. Indonesia không có kế hoạch nhập khẩu gạo trong năm 2026 do sản lượng và lượng dự trữ trong nước vẫn ở mức cao, khiến thị trường này gần như đóng cửa đối với gạo Việt Nam trong thời gian tới. Một số thị trường châu Phi, bao gồm Bờ Biển Ngà và Ghana, đã cắt giảm mạnh lượng gạo nhập khẩu từ Việt Nam do giá gạo Việt Nam cao hơn so với gạo từ Ấn Độ và Pakistan ở phân khúc phổ thông. Trong khi đó, Thái Lan đang đẩy mạnh sự hiện diện tại Trung Quốc thông qua các hợp đồng cấp chính phủ, còn Campuchia cũng gia tăng xuất khẩu gạo thơm, tạo ra sự cạnh tranh trực tiếp gay gắt hơn đối với gạo Việt Nam.

Chi phí đầu vào, bao gồm phân bón, vận chuyển và năng lượng, vẫn duy trì ở mức cao trong bối cảnh căng thẳng địa chính trị và các biện pháp hạn chế xuất khẩu của một số quốc gia, gây ảnh hưởng đến hiệu quả sản xuất của nông dân. Ngoài ra, hiện tượng El Niño được dự báo sẽ tác động đến vụ Đông Xuân 2026–2027. Tình trạng hạn hán và xâm nhập mặn có thể xảy ra từ cuối tháng 12 năm 2026 đến tháng 4 năm 2027, đòi hỏi ngành phải sớm chuẩn bị các biện pháp ứng phó, bao gồm việc điều chỉnh lịch gieo sạ và cơ cấu giống lúa./.

Theo VNA