Hiện tượng El Niño mạnh lên có thể làm rút ngắn mùa mưa ở miền Nam Việt Nam, đẩy nhanh tình trạng thiếu nước và khiến nước mặn xâm nhập sâu vào Đồng bằng sông Cửu Long. El Niño là một trong những hiện tượng thời tiết có tác động lớn đến Đông Nam Á. Miền Nam Việt Nam thường bị ảnh hưởng rõ rệt, thường trải qua lượng mưa giảm, nhiệt độ cao hơn và nguy cơ hạn hán gia tăng.

Ông Lê Đình Quyết, Trưởng phòng Dự báo tại Trung tâm Khí tượng Thủy văn khu vực phía Nam, cho biết lượng mưa ở miền Nam Việt Nam năm nay dự báo sẽ thấp hơn mức trung bình dài hạn. Đáng chú ý hơn, mùa mưa có thể kết thúc sớm hơn thường lệ. "Thông thường, mùa mưa ở miền Nam Việt Nam kéo dài đến giữa hoặc cuối tháng 11. Tuy nhiên, năm nay, nhiều khu vực ở Đồng bằng sông Cửu Long có thể chứng kiến ​​lượng mưa giảm đáng kể từ khoảng cuối tháng 10 đến đầu tháng 11", ông Quyết cho biết.

Việc mùa mưa kết thúc sớm, kết hợp với nhiệt độ cao kéo dài, sẽ khiến mực nước trong các sông, hồ chứa và kênh rạch giảm nhanh hơn do bốc hơi mạnh. Nếu lượng nước dự trữ tích lũy trong mùa mưa không đủ, tình trạng thiếu nước sinh hoạt và sản xuất có thể xảy ra sớm hơn vào mùa khô. Đối với người dân vùng nông thôn, đặc biệt là các cộng đồng ven biển, nguồn nước ngọt sinh hoạt và tưới tiêu luôn là mối quan ngại lớn khi mùa khô đến. Trong những năm hạn hán nghiêm trọng và xâm nhập mặn, nhiều hộ gia đình đã phải dựa vào nước dự trữ hoặc mua nước ngọt để đáp ứng nhu cầu sinh hoạt hàng ngày.

Xâm mặn có thể mở rộng hàng trăm km vào sâu trong đất liền

Bên cạnh mối đe dọa thiếu nước, xâm nhập mặn được dự báo sẽ tiếp tục là thách thức lớn đối với Đồng bằng sông Cửu Long trong mùa khô sắp tới. Theo ông Quyết, nếu hiện tượng El Niño mạnh lên, lưu lượng nước giảm từ thượng nguồn sông Cửu Long kết hợp với lượng mưa thấp tại địa phương có thể khiến nước biển xâm nhập sâu hơn vào đất liền qua cửa sông. Tùy thuộc vào vị trí, ranh giới nước mặn có thể mở rộng từ hàng chục đến hàng trăm km vào các sông, kênh rạch và đường thủy. Các địa phương bao gồm tỉnh Sóc Trăng cũ, Vĩnh Long và Cà Mau được dự báo sẽ nằm trong số những khu vực bị ảnh hưởng nặng nề nhất.

Nhận diện hiện tượng El Niño 2026-2027: Nắng nóng cực độ, lũ lụt và mưa bất thường

Hiện tượng xâm nhập mặn không chỉ ảnh hưởng đến nguồn nước sinh hoạt mà còn cả sản xuất nông nghiệp. Các vùng trồng lúa, vườn cây ăn quả và vùng nuôi trồng thủy sản có thể bị ảnh hưởng nếu nông dân không chủ động điều chỉnh kế hoạch sản xuất phù hợp với điều kiện nguồn nước thay đổi. Những năm El Niño mạnh trước đây đã gây ra hạn hán nghiêm trọng và xâm nhập mặn ở miền Nam Việt Nam. Một ví dụ đáng chú ý là mùa khô 2015-2016, khi nhiều địa phương ghi nhận mức độ xâm nhập mặn lịch sử.

Ông Quyết cho biết nguồn nước ở Đồng bằng sông Cửu Long phụ thuộc vào cả lượng mưa địa phương và dòng chảy thượng nguồn. Khi cả hai đều giảm, việc sớm thực hiện các biện pháp ứng phó trở nên cần thiết. Do đó, chính quyền và người dân cần chủ động tích trữ nước ngọt, vận hành hệ thống thủy lợi linh hoạt để ngăn ngừa xâm nhập mặn và giữ nước ngọt, điều chỉnh lịch trồng trọt và chuyển sang các loại cây trồng và vật nuôi có thể chịu được hạn hán và nhiễm mặn. "Khi biến đổi khí hậu ngày càng trở nên rõ rệt, việc thích ứng với hạn hán và xâm nhập mặn không chỉ là biện pháp ứng phó trước mắt mà còn là yêu cầu lâu dài để bảo vệ sinh kế và duy trì sản xuất bền vững ở miền Nam Việt Nam", ông Quyết nhấn mạnh.

Theo VNS