Căng thẳng địa chính trị leo thang và nguồn cung thắt chặt đang thúc đẩy đợt tăng giá cao su toàn cầu mạnh nhất kể từ năm 2017, tạo điều kiện thuận lợi cho ngành cao su Việt Nam. Tuy nhiên, các chuyên gia cho rằng các nhà xuất khẩu trong nước cần đa dạng hóa thị trường và tăng cường tuân thủ các tiêu chuẩn bền vững để tận dụng tối đa các cơ hội mới nổi.

Căng thẳng địa chính trị thúc đẩy giá cao su tăng

Giá cao su trên các sàn giao dịch lớn tại Nhật Bản, Thái Lan và Trung Quốc đã tăng từ 3,3% đến 7,8% trong 20 ngày đầu tháng 5, phản ánh áp lực ngày càng tăng lên chuỗi cung ứng nguyên liệu thô toàn cầu. Giá cao su tự nhiên đã leo lên mức cao nhất trong 9 năm vào giữa tháng 5 khi căng thẳng leo thang giữa Mỹ và Iran đẩy giá dầu toàn cầu lên cao. Giá dầu tăng đã làm tăng chi phí sản xuất cao su tổng hợp, khiến các nhà sản xuất chuyển nhu cầu sang cao su tự nhiên. Đợt tăng giá toàn cầu đã nhanh chóng lan sang thị trường nội địa Việt Nam, nơi giá thu mua mủ cao su hiện đang ở mức cao nhất trong nhiều năm.

Theo Cục Ngoại thương thuộc Bộ Công Thương, giá cao su tự nhiên tiếp tục tăng trong suốt tháng 5 và có thời điểm đạt mức cao nhất trong gần một thập kỷ. Sự gia tăng này đã đẩy giá mủ cao su trong nước lên và giúp nhiều công ty cao su ghi nhận mức tăng trưởng lợi nhuận đáng kể. Bộ này cho rằng xu hướng tăng giá là do sự kết hợp của nhiều yếu tố, đặc biệt là nhu cầu mạnh mẽ hơn đối với cao su tự nhiên khi các nhà sản xuất tìm kiếm các lựa chọn thay thế cho cao su tổng hợp đắt tiền hơn.

Các nhà phân tích thị trường cũng lưu ý rằng đầu tư đầu cơ đã khuếch đại đà tăng giá. Kỳ vọng về tình trạng thiếu hụt nguồn cung đã khuyến khích các quỹ hàng hóa tăng vị thế mua trên các sàn giao dịch tương lai, đẩy nhanh đà tăng giá trong thời gian ngắn.

Đa dạng hóa và sản phẩm giá trị gia tăng vẫn là yếu tố then chốt

Mặc dù triển vọng tích cực, các chuyên gia trong ngành cảnh báo rằng ngành cao su Việt Nam vẫn dễ bị tổn thương do phụ thuộc quá nhiều vào thị trường Trung Quốc. Dữ liệu từ Hiệp hội Cao su Việt Nam (VRA) cho thấy Trung Quốc đã nhập khẩu hơn 292.000 tấn cao su tự nhiên của Việt Nam trong 4 tháng đầu năm 2026, chiếm hơn 69% tổng giá trị xuất khẩu cao su tự nhiên của cả nước. Hiệp hội cảnh báo rằng sự tập trung thị trường như vậy khiến các nhà xuất khẩu dễ bị ảnh hưởng bởi sự thay đổi về nhu cầu và chính sách của Trung Quốc. Thuế quan ưu đãi dự kiến ​​đối với một số quốc gia châu Phi có thể làm gia tăng cạnh tranh và làm giảm thị phần của Việt Nam trong trung và dài hạn.

Một thách thức khác đến từ các yêu cầu ngày càng khắt khe về thương mại và phát triển bền vững tại các thị trường nhập khẩu chính. Quy định về phá rừng của Liên minh châu Âu, dự kiến ​​được thực hiện vào năm 2026-2027, sẽ yêu cầu khả năng truy xuất nguồn gốc toàn diện trong toàn bộ chuỗi cung ứng. Việc không tuân thủ có thể hạn chế khả năng tiếp cận thị trường EU của Việt Nam.

Chủ tịch VRA Lê Thanh Hùng cho biết ngành công nghiệp vẫn còn nhiều cơ hội đáng kể nếu hướng tới phát triển bền vững. Các ưu tiên chính bao gồm thúc đẩy chuyển đổi xanh và truy xuất nguồn gốc, áp dụng công nghệ giảm phát thải, tăng cường hợp tác với chính quyền địa phương và hộ nông dân nhỏ, đa dạng hóa điểm đến xuất khẩu và mở rộng sản xuất các sản phẩm cao su có giá trị gia tăng. Ông Hùng lưu ý rằng giai đoạn 2026-2030 dự kiến ​​sẽ mang lại những cơ hội tăng trưởng mới, bao gồm nhu cầu ngày càng tăng từ Trung Đông, Ấn Độ và châu Phi, việc giảm thuế quan hơn nữa theo các hiệp định thương mại tự do và sự dịch chuyển liên tục của chuỗi cung ứng trong khu vực. Ông cho rằng những xu hướng này có thể giúp ngành công nghiệp giảm sự phụ thuộc vào các thị trường truyền thống đồng thời nâng cao khả năng cạnh tranh dài hạn.

Theo VNA