Kiểu thời tiết El Nino đang hình thành và dự kiến sẽ gây ra thời tiết khắc nghiệt trên khắp thế giới trong năm nay, WMO cho biết hôm 2/6. Các nhà khoa học cho biết biến đổi khí hậu sẽ khiến tác động của nó trở nên đặc biệt nghiêm trọng. Tổ chức Khí tượng Thế giới (WMO) cho biết có 80% khả năng xảy ra hiện tượng El Nino từ tháng 6 đến tháng 8, và 90% khả năng nó sẽ kéo dài ít nhất đến tháng 11. Tuyên bố này là tín hiệu rõ ràng nhất cho đến nay về khả năng xảy ra hiện tượng này.

Hiện tượng El Nino xảy ra tự nhiên cứ sau hai đến bảy năm, khi gió mậu dịch suy yếu dẫn đến nước biển ấm hơn ở phía đông Thái Bình Dương. Kết quả thường là nhiệt độ toàn cầu cao hơn và lượng mưa bị gián đoạn - nghĩa là hạn hán ở một số khu vực, mưa lớn ở những khu vực khác. Nó cũng ảnh hưởng đến sự hình thành bão. Hai điều khiến dự báo năm nay đặc biệt đáng lo ngại. Đầu tiên là khả năng El Nino năm nay - và tác động của nó - sẽ mạnh hơn bình thường. WMO cho biết vẫn còn sự không chắc chắn, và một số mô hình dự đoán El Nino "mạnh" trong khi những mô hình khác thì không. Dự báo của WMO cho thấy El Nino mạnh là có thể xảy ra, được định nghĩa là nhiệt độ bề mặt biển ở phía đông Thái Bình Dương cao hơn mức trung bình ít nhất 1,5 độ C (2,7 độ F). Nguyên nhân thứ hai gây lo ngại là biến đổi khí hậu. Lượng khí thải nhà kính đã làm tăng nhiệt độ trung bình của hành tinh lên khoảng 1,3 độ C kể từ thời kỳ tiền công nghiệp. Mức nhiệt độ cơ bản cao hơn này làm tăng cường tác động của hiện tượng El Nino - dẫn đến những đợt tăng nhiệt độ đột ngột, hạn hán dữ dội hơn, sóng nhiệt, mưa lớn và những thảm họa do đó gây ra, bao gồm cháy rừng, lũ lụt và mất mùa. "Khi xảy ra hiện tượng El Nino, do biến đổi khí hậu cơ bản... những điều này trở nên dữ dội hơn và gây ảnh hưởng lớn hơn", Piers Forster, Giáo sư về Biến đổi Khí hậu Vật lý tại Đại học Leeds, cho biết.

Sự kết hợp giữa biến đổi khí hậu và El Nino đã khiến Tổ chức Khí tượng Thế giới (WMO) cảnh báo rằng năm 2027 có thể là năm nóng nhất kể từ khi bắt đầu ghi nhận dữ liệu. Năm El Nino gần nhất, năm 2024, đang giữ kỷ lục. El Nino năm đó được WMO đánh giá là mạnh.

“Rủi ro là rất lớn”

Mỗi hiện tượng El Nino đều khác nhau và tác động của nó cũng khác nhau trên toàn thế giới - khiến việc dự đoán hiện tượng này sẽ diễn biến như thế nào trở nên khó khăn. Thông thường, các khu vực bao gồm miền nam Nam Mỹ và một phần Trung Á sẽ nhận được nhiều mưa hơn trong hiện tượng El Nino, trong khi Trung Mỹ và Úc lại bị khô hạn. Hiện tượng này cũng làm gia tăng cường độ các đợt nắng nóng, kể cả ở những khu vực xa Thái Bình Dương, chẳng hạn như châu Âu. Những tác động này có thể gây ra hậu quả thảm khốc đối với sản xuất lương thực, các ngành công nghiệp và đời sống con người.

Tháng 4 - 5/2024, lũ lụt ở Rio Grande do Sul, Brazil đã khiến hơn 180 người thiệt mạng và 600.000 người phải di dời. Các nhà khoa học cho biết cả biến đổi khí hậu và El Nino đều làm tăng cường lượng mưa gây ra thảm họa này.

Francisco Aquino, người đứng đầu trung tâm khí hậu của Đại học Rio Grande do Sul, cho biết hiện tượng El Nino mạnh trong năm nay có nguy cơ gây ra thảm họa tương tự. "Khi có thêm một hiện tượng El Nino nữa sau những gì biến đổi khí hậu đã gây ra, rủi ro là rất lớn," Aquino nói với Reuters. "Một hiện tượng El Nino mạnh có thể dẫn đến kịch bản giống hệt như chúng ta đã thấy trước đây, bởi vì thế giới ngày càng ấm lên và nhiệt độ đại dương tiếp tục tăng."

Biến đổi khí hậu cũng đang làm trầm trọng thêm tác động của El Nino ở miền nam châu Phi. Ở đó, hình thái thời tiết làm giảm lượng mưa trong mùa mưa, hạn chế sản xuất thủy điện và làm giảm năng suất cây trồng. "Biến đổi khí hậu sẽ làm cho lượng mưa dưới mức bình thường trở nên dữ dội hơn, do đó nó sẽ kéo dài hơn hoặc có lượng mưa ít hơn... và điều đó, tất nhiên, sẽ ảnh hưởng đến nông nghiệp, đặc biệt là những nông dân canh tác dựa vào nước mưa trong khu vực," Izidine Pinto, một nhà nghiên cứu khí hậu cấp cao tại Viện Khí tượng Hà Lan, cho biết. Antonio Navarra, người đứng đầu Trung tâm Biến đổi Khí hậu Euro-Địa Trung Hải của Ý, cho biết các cơn bão mạnh hơn ở Thái Bình Dương là một tác động khác mà các chính phủ nên chuẩn bị. Ông nói: "Vì nước ở Thái Bình Dương sẽ ấm hơn nhiều, nên sẽ có một môi trường thuận lợi hơn nhiều cho sự hình thành các cơn bão nhiệt đới.... El Nino sẽ cung cấp một lượng năng lượng khổng lồ vào hệ thống, vì vậy mọi thứ sẽ trở nên dữ dội hơn."

Một số nhà khoa học cho rằng sự tàn phá có thể xảy ra từ El Nino năm nay có thể là điềm báo trước về những hiện tượng cực đoan sẽ trở thành bình thường trong khoảng 5 năm tới ngay cả khi không có El Nino. Forster nói: "Nó cho thấy một cái nhìn về tương lai." Theodore Keeping, cộng tác viên nghiên cứu tại Đại học Hoàng gia London, cho biết tác động của El Nino đối với sự lưu thông khí quyển có nghĩa là nó ảnh hưởng đến các mô hình thời tiết theo cách mà chỉ riêng khí hậu ấm hơn sẽ không thể làm được - nhưng nói rộng ra, nó có thể cho thấy một phần của biến đổi khí hậu trong tương lai. "Bạn có thể trải nghiệm các điều kiện thời tiết mà thông thường trong một năm El Nino trung tính, bạn chỉ có thể thấy ở những vùng khí hậu ấm áp hơn," ông nói.

Theo Reuters