Một chủng virus gây bệnh lở mồm long móng mới, serotype SAT1, đã xuất hiện lần đầu tiên tại Trung Quốc và di chuyển đến gần Đông Nam Á, làm tăng nguy cơ xâm nhập vào Việt Nam.

Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã đề xuất cho phép nhập khẩu vắc-xin để chủ động phòng ngừa dịch bệnh. Trong báo cáo trình Thủ tướng Chính phủ, Bộ cảnh báo về nguy cơ cao virus gây bệnh lở mồm long móng chủng SAT1 có thể xâm nhập vào Việt Nam. Bệnh lở mồm long móng là một bệnh truyền nhiễm nguy hiểm lây lan nhanh chóng trong gia súc như trâu, bò, lợn, dê và cừu, gây thiệt hại nghiêm trọng cho ngành chăn nuôi và đe dọa an ninh lương thực. Trên toàn cầu, virus này có bảy chủng huyết thanh, trong khi Việt Nam nhiều năm chỉ ghi nhận các chủng O, A và Asia1.

Điều đáng lo ngại là SAT1, trước đây chủ yếu lưu hành ở châu Phi, kể từ năm 2025 đã lan sang Trung Đông và Tây Á, và gần đây xuất hiện ở Trung Quốc. Việc phát hiện các ổ dịch ở các tỉnh Cam Túc và Tân Cương vào tháng 4/2026 cho thấy virus đã tiến rất gần đến Đông Nam Á. Theo các cơ quan chuyên môn, Việt Nam đối mặt với nguy cơ cao dịch bệnh xâm nhập do đường biên giới dài và sự phức tạp liên tục của việc vận chuyển và buôn bán gia súc qua các cửa khẩu không chính thức và đường mòn mở. Hiện nay, Việt Nam có số lượng vật nuôi rất lớn, bao gồm khoảng 31,4 triệu con lợn, hơn 6 triệu con bò, gần 2 triệu con trâu và hơn 3 triệu con dê và cừu. Tuy nhiên, các loại vắc-xin phòng bệnh lở mồm long móng đang lưu hành tại Việt Nam chỉ bảo vệ chống lại các chủng O, A và Asia1, và không bảo vệ chống lại SAT1. Điều này có nghĩa là toàn bộ đàn vật nuôi dễ mắc bệnh của cả nước không có khả năng miễn dịch chống lại chủng mới.

Nếu SAT1 xâm nhập vào Việt Nam, tỷ lệ nhiễm bệnh có thể rất cao, thậm chí lên tới 100% ở những quần thể không có miễn dịch, gây thiệt hại kinh tế nghiêm trọng. Các biện pháp như kiểm soát vận chuyển, khử trùng, phân vùng và tiêu hủy vật nuôi nhiễm bệnh là cần thiết, nhưng chúng không thể thay thế vai trò của vắc-xin trong phòng chống dịch bệnh chủ động.

Theo các phòng thí nghiệm tham chiếu quốc tế, vắc-xin phòng bệnh lở mồm long móng serotype SAT1 đã được sản xuất ở một số quốc gia, bao gồm Argentina, Thổ Nhĩ Kỳ, Pháp, Kenya và Botswana. Các vắc-xin này có thể tạo ra kháng thể trung hòa chống lại virus trong tự nhiên, nhưng mức độ bảo vệ khác nhau tùy thuộc vào chủng và nhà sản xuất. Do chủng SAT1 chưa từng lưu hành ở Đông Nam Á, loại vắc-xin này chưa được sử dụng rộng rãi trong khu vực.

Trước nguy cơ dịch bệnh, Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho biết đã nhận được đề xuất từ ​​nhiều doanh nghiệp chăn nuôi và sản xuất vắc-xin về việc nhập khẩu vắc-xin SAT1 để tiêm phòng chủ động. Bộ đã đề nghị Thủ tướng Chính phủ cho phép nhập khẩu vắc-xin lở mồm long móng chủng SAT1 đã được cấp phép ở các nước khác, để Việt Nam có thể chủ động tiêm phòng cho gia súc và chuẩn bị ứng phó nếu xảy ra dịch bệnh. “Đây là giải pháp cấp bách để tạo miễn dịch chủ động, giảm thiểu thiệt hại kinh tế và đảm bảo an toàn phòng dịch quốc gia khi nguy cơ ngày càng gia tăng”, Bộ Nông nghiệp và Môi trường nhấn mạnh.

Theo VNS