Nhu cầu ăn uống tại nhà tăng cao, biến động giá cả và sự phụ thuộc vào nhập khẩu đang định hình lại bối cảnh thực phẩm của quốc gia

Nhu cầu tiêu thụ thực phẩm đông lạnh tại Nhật Bản đã đạt một cột mốc chưa từng có. Theo dữ liệu được Hiệp hội Thực phẩm Đông lạnh Nhật Bản công bố vào ngày 16/4, tổng tiêu thụ trong nước năm 2025 đã lần đầu tiên vượt quá 3 triệu tấn, cho thấy sự thay đổi cấu trúc trong thói quen ăn uống do sự tiện lợi, yếu tố nhân khẩu học và áp lực lạm phát.

Sản lượng và giá trị thị trường đạt kỷ lục

Số liệu sơ bộ cho thấy sản lượng trong nước đã tăng lên 1.574.172 tấn, đánh dấu mức tăng 2,4% so với cùng kỳ năm ngoái, trong khi giá trị sản xuất tăng vọt lên 855,7 tỷ yên, tăng 6,4%, lập kỷ lục mới. Sự tăng trưởng này phản ánh không chỉ khối lượng lớn hơn mà còn cả giá đơn vị tăng lên, bị ảnh hưởng bởi chi phí nguyên vật liệu và hậu cần tăng cao thường được nêu bật trong các báo cáo ngành của Nhật Bản.

Nhu cầu mở rộng trên cả phân khúc thương mại và hộ gia đình, với thực phẩm đông lạnh dùng trong gia đình ghi nhận mức tăng trưởng đặc biệt mạnh mẽ 9,6% về giá trị. Các nhà phân tích tại Nhật Bản cho rằng điều này là do xu hướng làm việc kết hợp (hybrid work) tiếp tục duy trì, dân số già hóa tìm kiếm sự tiện lợi và số lượng hộ gia đình độc thân ngày càng tăng.

Thay đổi sở thích của người tiêu dùng

Nhìn kỹ hơn vào các danh mục sản phẩm cho thấy bức tranh nhu cầu phân mảnh. Tăng trưởng được ghi nhận ở thực phẩm chế biến sẵn, bánh kẹo và sản phẩm chăn nuôi, trong khi hải sản giảm 7,6% và nông sản giảm 2,2%.

Trong số các mặt hàng riêng lẻ, cốt lết, cơm thập cẩm và bánh bao ghi nhận mức tăng trưởng mạnh, phản ánh sở thích đối với các bữa ăn dễ chế biến, kiểu nhà hàng tại nhà. Ngược lại, các món ăn chủ yếu như cơm chiên, mì Trung Quốc và gà rán lại giảm, cho thấy người tiêu dùng đang đa dạng hóa lựa chọn của họ thay vì chỉ dựa vào các mặt hàng bán chạy truyền thống. Dữ liệu bán lẻ của Nhật Bản cũng chỉ ra nhu cầu ngày càng tăng đối với “thực phẩm đông lạnh cao cấp”, bao gồm các nguyên liệu chất lượng cao hơn và đặc sản vùng miền, một xu hướng đã tăng tốc kể từ thời kỳ đại dịch.

Nhập khẩu đạt mức cao kỷ lục

Sự phụ thuộc của Nhật Bản vào nhập khẩu tiếp tục gia tăng. Nhập khẩu rau đông lạnh đạt mức kỷ lục 1.224.678 tấn, tăng 4,9%, với sự đóng góp chính từ Trung Quốc và Mỹ. Các nhà quan sát ngành công nghiệp lưu ý rằng những hạn chế trong nông nghiệp trong nước và khả năng cạnh tranh về giá là những động lực chính đằng sau sự phụ thuộc này.

Trong khi đó, nhập khẩu thực phẩm đông lạnh chế biến sẵn tăng 5,2% về khối lượng, nhưng giá trị giảm 0,4%, cho thấy áp lực giảm giá đơn vị - có thể do sự cạnh tranh về giá gay gắt và ảnh hưởng của tỷ giá hối đoái.

Xu hướng tiêu dùng và những thay đổi cấu trúc

Tổng tiêu thụ, kết hợp sản xuất trong nước và nhập khẩu, đạt 3.029.325 tấn, tăng 3,6% so với cùng kỳ năm ngoái. Tính theo đầu người, mức tiêu thụ hàng năm tăng lên 24,6 kg, tăng 1 kg, cho thấy thực phẩm đông lạnh đang trở thành một phần thiết yếu trong chế độ ăn uống hàng ngày. Các phân tích thị trường Nhật Bản nhấn mạnh rằng sự tăng trưởng này không chỉ đơn thuần là theo chu kỳ. Các yếu tố như thiếu hụt lao động trong ngành dịch vụ ăn uống, chi phí ăn ngoài tăng cao và những tiến bộ trong công nghệ đông lạnh đang góp phần vào sự mở rộng dài hạn.

Đồng thời, dữ liệu cho thấy những thách thức cấu trúc mới nổi: tỷ lệ nhập khẩu cao hơn, nhu cầu không đồng đều giữa các danh mục sản phẩm và sự nhạy cảm ngày càng tăng đối với các gián đoạn chuỗi cung ứng toàn cầu. Khi thị trường thực phẩm đông lạnh của Nhật Bản tiếp tục phát triển, ngành công nghiệp này phải đối mặt với thực tế kép - nhu cầu nội địa mạnh mẽ đi kèm với sự phụ thuộc ngày càng tăng vào bên ngoài - báo hiệu một giai đoạn mới trong cách thức quốc gia này sản xuất, tìm nguồn cung ứng và tiêu thụ thực phẩm.

Theo FIS