Vụ vải thiều năm 2026 đang đối mặt với một mùa vụ khó khăn, dự kiến ​​sản lượng sẽ giảm mạnh do điều kiện thời tiết bất lợi làm gián đoạn quá trình ra hoa và làm tăng nguy cơ sâu bệnh.

Chỉ còn chưa đầy hai tháng nữa là bắt đầu vụ thu hoạch chính, mối lo ngại đang gia tăng tại một trong những vùng trồng vải thiều trọng điểm của miền Bắc Việt Nam. Theo ông Đặng Văn Tặng, chi cục trưởng Cục Trồng trọt và BVTV tỉnh, tỷ lệ ra hoa năm nay thấp hơn đáng kể so với bình thường. Vải thiều vụ đầu mùa đã ra hoa khoảng 60%, trong khi vụ chính chỉ đạt từ 40 đến 50%. Do đó, tổng sản lượng vải thiều dự báo ​​sẽ giảm khoảng 50% so với năm 2025, ước tính đạt khoảng 100.000 tấn. Nguyên nhân chính nằm ở các hình thái thời tiết bất thường trong giai đoạn phát triển quan trọng của cây trồng. Vào tháng 11 và tháng 12 năm 2025, khi cây vải thường trải qua giai đoạn phân hóa nụ hoa, nhiệt độ cao hơn mức trung bình, kèm theo độ ẩm và lượng mưa kéo dài. Những điều kiện này đã kích hoạt sự phát triển thực vật trái mùa, làm gián đoạn quá trình hình thành nụ hoa và cuối cùng làm giảm tỷ lệ ra hoa của vụ mùa hiện tại.

Mặc dù sản lượng giảm, một số vườn vẫn đạt tỷ lệ ra hoa từ 70 đến 80% nhờ tuân thủ nghiêm ngặt các hướng dẫn kỹ thuật và chủ động chăm sóc cây trồng. Các mô hình này hiện đang được xem xét nhân rộng trên toàn tỉnh. Để ứng phó với những thách thức này, Sở Nông nghiệp và Môi trường Bắc Ninh đã triển khai kế hoạch sản xuất cho vụ mùa năm 2026. Các đội đặc nhiệm chuyên trách đã được thành lập để giám sát các vùng trồng hướng xuất khẩu, hướng dẫn nông dân tuân thủ các quy trình chuẩn. Đồng thời, tỉnh đang lựa chọn các vườn cây chất lượng cao làm chuẩn mực để thúc đẩy các phương pháp canh tác hiệu quả. Rút kinh nghiệm từ vụ mùa năm 2025, khi lượng mưa lớn trong thời gian thu hoạch dẫn đến sự gia tăng bùng phát sâu bệnh ảnh hưởng đến chất lượng trái cây, chính quyền đang đặc biệt chú trọng đến công tác phòng trừ dịch bệnh sớm trong năm nay. Các mối đe dọa thường gặp như bệnh sương mai và bệnh thán thư đang được theo dõi chặt chẽ, vì chúng có thể gây thối trái trong điều kiện ẩm ướt. Nông dân đang được hướng dẫn về các biện pháp phòng ngừa thích hợp, thời điểm thu hoạch phù hợp và tránh thu hoạch trong thời tiết không thuận lợi. Việc sử dụng các sản phẩm bảo vệ thực vật sinh học và thảo dược đang được khuyến khích để giảm dư lượng hóa chất. Tất cả việc sử dụng thuốc trừ sâu phải tuân thủ các hướng dẫn nghiêm ngặt, bao gồm thời gian chờ tối thiểu 15 ngày trước khi thu hoạch.

Các tiêu chuẩn xuất khẩu cũng đang được thắt chặt. Hiện tại, Bắc Ninh có 241 vùng trồng được mã hóa đủ điều kiện xuất khẩu sang các thị trường bao gồm Trung Quốc, Mỹ, EU, Nhật Bản và Úc, cùng với 42 cơ sở đóng gói được chứng nhận. Tất cả các lô hàng xuất khẩu phải trải qua quá trình kiểm tra nghiêm ngặt về an toàn thực phẩm, đặc biệt là dư lượng thuốc trừ sâu, chỉ những lô hàng đạt tiêu chuẩn mới được phép xuất khẩu. Riêng đối với thị trường Trung Quốc, 127 mã vùng trồng và tất cả 42 cơ sở đóng gói đã được cấp phép, và những cơ sở này đang được xem xét liên tục, các đơn vị không tuân thủ sẽ bị thu hồi giấy phép. Khả năng truy xuất nguồn gốc đang được tăng cường song song. Các vùng sản xuất từ ​​10 ha trở lên đã được số hóa, với việc đưa vào sử dụng sổ nhật ký canh tác điện tử để đảm bảo tính minh bạch trong thực tiễn canh tác và quản lý dịch hại.

Hiện nay, khoảng 40% sản lượng vải thiều của Bắc Ninh được xuất khẩu, trong khi 60% còn lại được tiêu thụ trong nước. Do đó, việc áp dụng các tiêu chuẩn xuất khẩu cũng giúp nâng cao chất lượng tại thị trường nội địa. Hơn 70% diện tích trồng vải thiều của tỉnh hiện đáp ứng các tiêu chuẩn VietGAP, GlobalGAP hoặc hữu cơ, nhìn chung phù hợp với các yêu cầu xuất khẩu. Tuy nhiên, tỷ lệ diện tích được chứng nhận chính thức vẫn còn hạn chế. Để mở rộng thị trường, Bắc Ninh dự kiến ​​đẩy mạnh các nỗ lực xúc tiến thương mại, đưa vải thiều vào hệ thống siêu thị và các thị trường nội địa lớn như Thành phố Hồ Chí Minh, Đồng Nai và Cần Thơ, cũng như các khu công nghiệp. Mặc dù mùa vụ phía trước đầy thách thức, tỉnh vẫn tập trung vào việc duy trì chất lượng và bảo vệ danh tiếng của mình trên cả thị trường trong nước và quốc tế.

Theo VNS