Giá sầu riêng trái mùa tại Đồng bằng sông Cửu Long đã tăng vọt lên mức cao nhất trong ba năm, đưa Việt Nam trở thành “nguồn cung độc nhất trên thị trường”. Đáng chú ý, Việt Nam có thể vượt qua Thái Lan để trở thành nhà xuất khẩu sầu riêng lớn nhất thế giới vào năm 2026.

Xuất khẩu sầu riêng tăng trưởng nhanh chóng

Tại Đồng bằng sông Cửu Long, sầu riêng Tháng Đông trái mùa được các thương lái mua với giá 146.000-155.000 VND/kg (khoảng 5,90-6,30 USD), trong khi sầu riêng loại B có giá 126.000-127.000 VND/kg (khoảng 5,10 USD). Tương tự, sầu riêng Ri6 loại A đã tăng lên 80.000-87.000 VND/kg (3,20-3,50 USD), với sầu riêng loại B khoảng 70.000 VND/kg (2,80 USD), gần gấp đôi giá ghi nhận trong cùng kỳ năm ngoái. Các chuyên gia giải thích rằng vào đầu mỗi năm, giá sầu riêng thường tăng vọt vì Việt Nam thực tế là quốc gia duy nhất đang trong mùa thu hoạch. Hiệp hội Rau quả Việt Nam ước tính rằng kim ngạch xuất khẩu sầu riêng chỉ riêng trong tháng 1/2026 có thể đạt 200-300 triệu USD.

Trong những năm gần đây, ngành công nghiệp sầu riêng của Việt Nam đã duy trì đà tăng trưởng mạnh mẽ, trở thành một loại trái cây “tỷ đô” sau khi xuất khẩu sầu riêng tươi chính thức sang Trung Quốc. Doanh thu xuất khẩu tăng từ mức khiêm tốn 421 triệu USD năm 2022, năm đầu tiên sầu riêng Việt Nam chính thức xuất khẩu sang Trung Quốc, lên 2,24 tỷ USD năm 2023. Đến năm 2024, thu nhập xuất khẩu đạt gần 3,3 tỷ USD, tăng hơn 1 tỷ USD so với năm 2023 và gấp 7,8 lần so với năm 2022. Năm 2025, bất chấp việc Trung Quốc siết chặt kiểm soát dư lượng auramine O và cadmium, Việt Nam vẫn ghi nhận một năm bội thu, với xuất khẩu sầu riêng đạt 3,86 tỷ USD, tăng hơn 20% so với năm trước và chiếm hơn 45% tổng giá trị xuất khẩu rau quả. Tại Trung Quốc, thị trường tiêu thụ lớn nhất, thị phần của Việt Nam đã tăng mạnh, gần bằng với Thái Lan.

Trong khi đó, báo The Nation Thailand đưa tin năm 2024 Thái Lan xuất khẩu 859.157 tấn sầu riêng trị giá hơn 134,85 tỷ baht (4,34 tỷ USD). Năm 2025, giá trị xuất khẩu giảm xuống còn gần 125,87 tỷ baht (4,05 tỷ USD), dù sản lượng xuất khẩu tăng lên 982.016 tấn. “Với đà này, Việt Nam có thể vượt Thái Lan trong năm nay để trở thành nước xuất khẩu sầu riêng lớn nhất thế giới”, ông Đặng Phúc Nguyên, Tổng thư ký Hiệp hội Rau quả Việt Nam, nói với VietNamNet ngày 27/2. Theo ông Nguyên, ngành sầu riêng Thái Lan đang đối mặt với tình trạng thiếu lao động nghiêm trọng trong khâu thu hoạch và đóng gói. Những thách thức về logistics cũng xuất hiện, khiến các lô hàng phải đi những tuyến đường dài hơn, kéo dài thời gian vận chuyển khoảng một tuần và ảnh hưởng đến cả chất lượng lẫn giá cả.

Mùa thu hoạch chính của Thái Lan chỉ kéo dài từ hai đến ba tháng, tạo áp lực lên vòng quay cung cấp hàng qua container. Trước đây, một container có thể hoàn thành ba đến bốn vòng quay mỗi tháng, nhưng với các tuyến đường dài hơn, giờ đây nó chỉ có thể thực hiện được hai vòng, làm chậm tốc độ xuất khẩu. “Tất cả những khó khăn của Thái Lan đều là lợi thế của Việt Nam”, ông Nguyễn nhấn mạnh. Ngoài mùa vụ chính, sầu riêng Việt Nam được thu hoạch gần như quanh năm. Chuỗi sản xuất và xuất khẩu ngày càng hoàn thiện, với các tiêu chuẩn xuất khẩu được thiết lập, hệ thống truy xuất nguồn gốc và hậu cần được cải thiện. Sản lượng cũng tăng đều đặn khi diện tích canh tác tăng lên.

Cuộc đua chất lượng để giữ vững thị phần tại thị trường Trung Quốc

Tổng thư ký lưu ý rằng Trung Quốc vẫn là thị trường tiêu thụ sầu riêng lớn nhất thế giới. Trong những năm gần đây, nước này đã ký kết các nghị định thư cho phép nhiều quốc gia xuất khẩu sầu riêng hơn. Tuy nhiên, các đối thủ cạnh tranh chính tại Trung Quốc vẫn là Việt Nam và Thái Lan.

Theo ông Anchanlee Suwajittananon, Tổng Giám đốc Cục Khuyến nông Thái Lan, các cơ quan chức năng đã phối hợp với chính quyền địa phương, doanh nghiệp và nông dân để thiết lập khung quản lý sản xuất và thu hoạch tại khu vực phía Đông, vùng trồng xuất khẩu chính của đất nước với sản lượng 1,06 triệu tấn. Mục tiêu là đảm bảo tất cả các lô hàng đều đáp ứng tiêu chuẩn độ chín thay vì dựa vào kinh nghiệm hoặc ước tính tuổi quả. Cụ thể, sầu riêng Kradum Thong phải đạt ít nhất 27% chất khô, Chanee và Puang Manee là 30%, trong khi Monthong và Kanyao yêu cầu 32%. Bất kỳ quả nào dưới ngưỡng này đều được coi là chưa chín và không đủ điều kiện lưu thông. Trước khi thu hoạch, nông dân phải nộp mẫu cho chính quyền cấp huyện để phân tích. Khi đạt tiêu chuẩn, giấy chứng nhận sẽ được cấp và kèm theo các lô hàng đến các kho thu mua hoặc cơ sở đóng gói. Chính phủ Thái Lan kỳ vọng việc kiểm soát chặt chẽ hơn sẽ khôi phục niềm tin của người mua, giảm thiểu khiếu nại về chất lượng và nâng cao giá trị xuất khẩu.

Tại Việt Nam, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã chính thức ban hành quy trình kiểm soát an toàn thực phẩm đối với sầu riêng tươi xuất khẩu. Khung pháp lý này hệ thống hóa các yêu cầu về an toàn thực phẩm từ khâu trồng trọt, thu hoạch, vận chuyển, bảo quản, đóng gói đến xuất khẩu. Việc đăng ký, thẩm định và chứng nhận an toàn thực phẩm đối với các lô hàng xuất khẩu cũng phải chịu sự giám sát chặt chẽ. Trước khi xuất khẩu, sầu riêng phải đáp ứng các tiêu chuẩn do Bộ quy định. Cuối tháng 12, Bộ đã triển khai Hệ thống Truy xuất nguồn gốc Nông sản Việt Nam, trong đó sầu riêng được chọn là loại trái cây thí điểm đầu tiên. Theo lộ trình, hệ thống hướng đến xây dựng cơ sở dữ liệu tập trung, tích hợp dữ liệu ngành và ký điện tử thông tin của các doanh nghiệp tham gia theo quy định. Bộ Công an sẽ tích hợp dữ liệu vào tem chứng thực điện tử để đảm bảo tính nhất quán giữa thông tin hiển thị và hồ sơ truy xuất nguồn gốc. “Với sự phục hồi mạnh mẽ trong năm 2025, ngành công nghiệp hiện đã có nền tảng vững chắc để tự tin đặt mục tiêu kim ngạch xuất khẩu vượt quá 4 tỷ USD, có khả năng đạt 4,5 tỷ USD vào năm 2026”, ông Đặng Phúc Nguyên cho biết.

Theo VNS