Các chuyên gia cho biết, nhờ tốc độ tăng trưởng hai con số liên tục trong nhiều năm và Việt Nam hiện nằm trong số 25 quốc gia thương mại lớn nhất thế giới, VINAFRUIT tin rằng doanh thu xuất khẩu có thể đạt 10 tỷ USD vào đầu năm 2026. Với kim ngạch xuất khẩu tiếp tục tăng mạnh và vượt xa dự báo ban đầu vào năm 2025, ngành rau quả Việt Nam dự kiến sẽ sớm ghi nhận 10 tỷ USD xuất khẩu ra nước ngoài nếu đà tăng trưởng hiện tại được duy trì và các điểm yếu về cơ cấu được giải quyết.

Theo Hiệp hội Rau quả Việt Nam (VINAFRUIT), tổng kim ngạch xuất khẩu năm 2025 ước đạt 8–8,4 tỷ USD, tăng 1,3–1,4 tỷ USD so với năm 2024, tương ứng tăng trưởng 18%. Đây là thành tích ấn tượng trong bối cảnh thương mại toàn cầu tiếp tục biến động, cho thấy khả năng cạnh tranh của nông sản Việt Nam trên thị trường quốc tế đang được cải thiện. Hiệu suất mạnh mẽ bắt nguồn từ sự kết hợp của các yếu tố thuận lợi. Nhu cầu tại các thị trường lớn như Trung Quốc, Mỹ, Hàn Quốc, Nhật Bản và EU đã phục hồi đáng kể. Đồng thời, ngày càng có nhiều trái cây Việt Nam được phép xuất khẩu chính thức vào các thị trường khó tính, mở ra dư địa tăng trưởng mới. Ông Nguyễn Thanh Bình, Chủ tịch VINAFRUIT, cho biết việc mở rộng xuất khẩu trong những năm gần đây đã vượt ra khỏi mức tăng theo mùa để hình thành xu hướng tăng rõ ràng. Việc tập trung mạnh mẽ hơn vào chất lượng, truy xuất nguồn gốc và tuân thủ các tiêu chuẩn thị trường đang giúp sản xuất Việt Nam có được chỗ đứng vững chắc hơn trong chuỗi cung ứng toàn cầu.

Trung Quốc vẫn là thị trường xuất khẩu lớn nhất, chiếm tỷ trọng đáng kể trong tổng kim ngạch. Tuy nhiên, ông lưu ý rằng đây cũng là thách thức lớn nhất đối với ngành. Bất chấp giá trị xuất khẩu tăng mạnh, xuất khẩu sang Trung Quốc vẫn đối mặt với nhiều lỗ hổng. Trong khi liên kết sản xuất – tiêu dùng trong nước còn mong manh thì việc sản xuất manh mún, quy mô nhỏ, biến động theo các tín hiệu thị trường ngắn hạn vẫn còn phổ biến. Khi thị trường biến động hoặc chính sách nhập khẩu thay đổi, chuỗi cung ứng có thể bị gián đoạn.

TS Nguyễn Đình Bích, chuyên gia kinh tế nông nghiệp, cho rằng điểm yếu lớn nhất của ngành nằm ở khâu tổ chức sản xuất. Mặc dù tốc độ tăng trưởng nhanh nhưng nó vẫn chưa có gốc rễ vững chắc. Nếu không có sự liên kết chặt chẽ hơn từ các vùng nguyên liệu thô từ chế biến đến phân phối, ngành này sẽ vẫn dễ bị tổn thương nếu các thị trường lớn thắt chặt tiêu chuẩn hoặc sửa đổi quy định. Do đó, bài học từ tình trạng ùn tắc tại các cửa khẩu trước đây vẫn có ý nghĩa quan trọng, đặc biệt khi các nước nhập khẩu tiếp tục nâng cao các yêu cầu về kiểm dịch, an toàn thực phẩm và tính bền vững.

Hướng tới mục tiêu 10 tỷ USD

Bất chấp những thách thức này, triển vọng dài hạn vẫn tích cực. Với tốc độ tăng trưởng hai con số liên tục trong nhiều năm và Việt Nam hiện nằm trong số 25 quốc gia thương mại lớn nhất thế giới, VINAFRUIT tin rằng doanh thu xuất khẩu có thể đạt 10 tỷ USD ngay từ năm 2026. Nhiều doanh nghiệp đánh giá mục tiêu này là khả thi nếu giải quyết được các nút thắt hiện tại. Đại diện Công ty Cổ phần Rau quả Tiền Giang (VEGETIGI) cho biết còn rất nhiều tiềm năng, đặc biệt là hàng chế biến và trái cây tươi cao cấp. Tuy nhiên, doanh nghiệp cần có chính sách ổn định về vùng nguyên liệu, logistics và tiếp cận thị trường. Chi phí logistics – đặc biệt là logistics chuỗi lạnh – vẫn chiếm tỷ trọng lớn trong chi phí, làm giảm khả năng cạnh tranh so với các doanh nghiệp cùng ngành trong khu vực.

Các chuyên gia nhấn mạnh sự cần thiết phải có các giải pháp toàn diện và lâu dài, bao gồm các vùng nuôi tập trung, tiêu chuẩn hóa mã đơn vị sản xuất và cơ sở đóng gói được chứng nhận phù hợp với nhu cầu thị trường. Đa dạng hóa thị trường xuất khẩu và tăng tỷ trọng hàng chế biến cũng được coi là điều cần thiết. Ông Bình nói thêm rằng việc tiếp tục hỗ trợ của Nhà nước trong việc tiếp cận thị trường, hài hòa hóa các tiêu chuẩn, cơ sở hạ tầng tín dụng và hậu cần sẽ là chìa khóa để đảm bảo tăng trưởng bền vững. Điều quan trọng là mục tiêu 10 tỷ USD phải gắn liền với chất lượng và khả năng phục hồi của tăng trưởng vì lĩnh vực này vẫn dễ bị tổn thương trước các biến động của khí hậu, dịch bệnh và thị trường./.

Theo VNA