Các nhà dự báo toàn cầu cho biết hiện tượng thời tiết El Niño mạnh ngày càng có khả năng phát triển trong nửa cuối năm nay, làm tăng nhiệt độ, gây gián đoạn lượng mưa và tiềm ẩn rủi ro cho mùa màng trên toàn thế giới. El Niño là gì và tại sao các mặt hàng được trồng ở vùng nhiệt đới, được gọi là hàng hóa mềm, lại đặc biệt dễ bị ảnh hưởng?

EL NIÑO

El Niño là hiện tượng ấm lên định kỳ của nhiệt độ bề mặt biển ở phía đông Thái Bình Dương do gió mậu dịch suy yếu. Hiện tượng này xảy ra tự nhiên cứ sau hai đến bảy năm và thường kéo dài từ chín đến mười hai tháng. Hiện tượng thời tiết này thường dẫn đến nhiệt độ ấm hơn trên toàn cầu, hạn hán ở các khu vực bao gồm Nam và Đông Nam Á, Úc và Nam Phi, và mưa lớn ở những khu vực khác bao gồm các vùng phía nam của Nam Mỹ và Mỹ.

Cơ quan Khí tượng và Hải dương học Quốc gia Mỹ (NOAA) đã tuyên bố sự xuất hiện của El Niño vào tuần trước. Hơn nữa, báo cáo cho biết hình thái thời tiết có khả năng sẽ mạnh lên, với xác suất 63% xảy ra hiện tượng El Niño rất mạnh hoặc "siêu El Niño" vào năm 2027. Tình trạng khô hạn, nắng nóng hoặc mưa quá mức do El Niño gây ra là một đòn giáng mạnh đối với nông dân, những người vốn đã phải vật lộn trong năm nay với cú sốc giá phân bón và dầu diesel do cuộc chiến tranh Mỹ-Israel chống Iran gây ra.

Dưới đây là các mặt hàng nông sản thường xuyên chứng kiến ​​​​giá tăng mạnh trong các đợt El Niño trước đây.

Cacao

Theo công ty đầu tư WisdomTree, mỗi đợt El Niño mạnh trong 55 năm qua đều làm giảm sản lượng cacao. Trong đợt El Niño gần đây nhất, diễn ra từ giữa năm 2023 đến giữa năm 2024 và được đánh giá là từ trung bình đến mạnh, khu vực sản xuất cacao hàng đầu Tây Phi ban đầu bị ảnh hưởng bởi lượng mưa gấp đôi bình thường, khiến cây cacao dễ bị nhiễm bệnh nấm.

Năm 2024, hình thái thời tiết đảo ngược và Tây Phi bị ảnh hưởng bởi nắng nóng gay gắt và gió Harmattan khô và mạnh bất thường, khiến những cây ca cao suy yếu vì bệnh rụng hoa. "Mọi người đều nghĩ El Niño chỉ liên quan đến hạn hán ở Tây Phi. Điều này không nhất thiết đúng. Do biến đổi khí hậu... kết quả đôi khi là lượng mưa quá nhiều (ban đầu). Hiện tại, đây là mối lo ngại lớn nhất của tôi", Jim Roemer của công ty tư vấn Best Weather cho biết.

Khoảng một nửa lượng cacao của thế giới được trồng ở Bờ Biển Ngà và Ghana, hai quốc gia sản xuất cacao lớn nhất và lớn thứ hai thế giới. Ecuador là quốc gia có lượng mưa lớn thứ ba thế giới và thường xuyên chứng kiến ​​lượng mưa vượt mức bình thường trong các đợt El Niño.

Giá cacao gần như tăng gấp ba lần vào năm 2024 sau khi vụ thu hoạch ở Tây Phi thất bại. Giá đã tăng lên mức kỷ lục trên 12.000 USD/tấn vào cuối năm 2024, khiến nguyên liệu làm sô cô la này trở nên đắt hơn nhiều kim loại công nghiệp.

Cà phê

El Niño đặc biệt gây khó khăn cho cà phê robusta vì nó thường mang đến nhiệt độ cao hơn và lượng mưa giảm cho Việt Nam, quốc gia sản xuất hàng đầu, và Indonesia, quốc gia sản xuất lớn thứ ba, từ giữa năm trở đi. Thời tiết bất lợi ảnh hưởng đến hai quốc gia này, chiếm khoảng 50% sản lượng cà phê robusta của thế giới, trong giai đoạn phát triển của cây trồng. Tác động của nó sau đó được cảm nhận từ quý IV, trong mùa thu hoạch. "Tình trạng khô hạn ở Việt Nam và Indonesia có thể làm giảm đáng kể năng suất cà phê robusta", các nhà phân tích tại Citi cho biết.

Đối với cà phê Arabica, gần một nửa được trồng ở Brazil, tác động của El Niño phức tạp hơn. Carlos Santana, giám đốc thương mại tại công ty con EISA của tập đoàn thương mại ECOM, cho biết El Niño ban đầu có thể tích cực đối với vụ thu hoạch hiện tại ở Brazil, vì nhiệt độ cao hơn có thể ngăn ngừa sương giá mùa đông gây hại. Tuy nhiên, về lâu dài, El Niño thường mang đến tình trạng khô hạn và nắng nóng cho các vùng trồng cà phê của Brazil vào quý IV khi vụ mùa tiếp theo đang phát triển, khiến nó có nguy cơ ảnh hưởng đến sản lượng vào năm 2027.

Đường

Đối với đường, một trong những mặt hàng nông sản được giao dịch rộng rãi nhất, El Niño thường mang đến lượng mưa dư thừa vào nửa cuối năm, điều này có thể làm gián đoạn và giảm chất lượng vụ thu hoạch ở Brazil, quốc gia sản xuất đường hàng đầu. Ngược lại, ở Ấn Độ, quốc gia sản xuất đường lớn thứ hai, và Thái Lan, quốc gia xuất khẩu lớn thứ hai, hình thái thời tiết này thường làm giảm lượng mưa trong mùa gió mùa hè. Ấn Độ dự báo mùa mưa năm 2026 sẽ mang đến lượng mưa thấp nhất trong 11 năm, với lượng mưa trong giai đoạn phát triển cây trồng từ tháng 6 đến tháng 9 chỉ đạt 90% so với mức trung bình.

Carlos de Mello, người đứng đầu bộ phận đường của công ty môi giới Hedgepoint, ước tính rằng ngay cả một hiện tượng El Niño ở mức độ vừa phải cũng có thể làm giảm sản lượng đường của Ấn Độ khoảng 1 triệu tấn.

Về lâu dài, lượng mưa trên mức trung bình mà hiện tượng El Niño thường mang đến cho các vùng trồng mía của Brazil có thể giúp ích cho vụ mùa năm sau. Ông de Mello của Hedgepoint cho biết nhìn chung, "khó có thể có kịch bản thị trường tăng giá đối với El Niño" vì những lợi ích tiềm năng mà nó mang lại cho vụ mùa mía năm 2027 của Brazil. Brazil chiếm khoảng một nửa lượng xuất khẩu đường của thế giới.

Theo Reuters