Dự báo về hiện tượng El Nino mạnh nhất trong một thập kỷ hứa hẹn thời tiết nóng hơn, khô hơn trên khắp châu Á trong nửa cuối năm 2026, ảnh hưởng đến mùa màng và nguồn cung cấp thực phẩm trong khi nông dân phải vật lộn với tình trạng thiếu phân bón và giá nhiên liệu tăng cao do chiến tranh Iran gây ra.

Cơ quan khí tượng Nhật Bản dự báo có 70% khả năng El Nino xuất hiện vào mùa hè ở bán cầu bắc, trong khi các quan chức khí hậu Trung Quốc lo ngại hiện tượng này có thể kéo dài đến cuối năm và Ấn Độ dự kiến ​​lượng mưa gió mùa dưới mức trung bình lần đầu tiên sau ba năm. "Chúng ta đã thấy nắng nóng và khô hạn ở một số vùng của Úc và Ấn Độ", Chris Hyde, một nhà khí tượng học tại công ty tình báo thời tiết Meteomatics có trụ sở tại Thụy Sĩ, cho biết. "Lần cuối cùng chúng ta thấy những tín hiệu tương tự là trong đợt El Nino nghiêm trọng năm 2015 đến 2016", ông nói thêm rằng hai quốc gia này, cùng với Đông Nam Á, nằm trong số những khu vực dễ bị ảnh hưởng nhất bởi El Nino và có khả năng cho thấy những dấu hiệu sớm nhất.

El Nino là hiện tượng ấm lên định kỳ của nhiệt độ bề mặt biển ở trung tâm và phía đông Thái Bình Dương. Một trong những hình thái mạnh nhất như vậy đã xảy ra vào năm 2015 và 2016, gây ra hạn hán trên diện rộng ở châu Á, làm giảm sản lượng ngũ cốc và hạt có dầu. Thường liên quan đến những trận mưa lớn ở Bắc và Nam Mỹ, hiện tượng này cũng có thể làm gián đoạn vụ thu hoạch mùa thu của Mỹ, các nhà khí tượng học và phân tích cho biết. Thêm vào những khó khăn về thời tiết năm nay là sự gián đoạn nguồn cung phân bón, khi cuộc chiến tranh Iran làm tắc nghẽn giao thông qua eo biển Hormuz, tuyến đường chiếm khoảng 30% thương mại urê toàn cầu.

Khô hạn sớm

Nông dân ở một số vùng thuộc các bang New South Wales và Queensland của Úc đã buộc phải giảm diện tích trồng lúa mì và cải dầu, sau nhiều tháng lượng mưa thấp dẫn đến thiếu nước, phân bón và nhiên liệu. "Mùa vụ của chúng tôi đã hoàn toàn sụp đổ", Pat Ryan, người trồng trọt và chăn nuôi gia súc gần Merriwa ở New South Wales, cho biết. "Chúng tôi đã không có trận mưa nào đáng kể trong ba hoặc bốn tháng nay", ông nói.

Các dự báo cho thấy tình trạng khô hạn sẽ tiếp diễn trong vài tháng tới ở Úc, quốc gia xuất khẩu lúa mì lớn thứ tư thế giới và là nhà cung cấp cải dầu lớn thứ hai. Thời tiết khô hạn ở Đông Nam Á cũng đe dọa sản xuất dầu cọ và gạo. "Tác động chính đối với dầu cọ sẽ được cảm nhận sau 6 đến 15 tháng, do chu kỳ cây trồng," ông M.R. Chandran, một quan chức ngành công nghiệp tại Kuala Lumpur, thủ đô của Malaysia, một trong những nhà sản xuất lớn nhất thế giới cùng với nước láng giềng Indonesia, cho biết. "Một đợt El Nino nhẹ có thể chỉ gây ra sự gián đoạn hạn chế, nhưng một sự kiện El Nino mạnh hơn và kéo dài hơn có thể dẫn đến sản lượng giảm từ 5% đến 12%."

Tại Ấn Độ, lượng mưa gió mùa từ tháng 6 đến tháng 9 thấp hơn mức bình thường có thể làm giảm năng suất các cây trồng mùa hè như lúa, bông và đậu nành, đồng thời làm giảm độ ẩm đất cho các cây trồng mùa đông như lúa mì và cải dầu. "Cả mùa vụ sẽ có lượng mưa dưới mức bình thường," ông Hyde nói thêm. "Có nguy cơ xảy ra hạn hán nghiêm trọng ở Ấn Độ, đặc biệt là vào tháng 8 và tháng 9." Ông Hyde cho biết, gió mùa năm nay có khả năng chỉ mang lại lượng mưa từ 70% đến 90% so với mức trung bình, thấp hơn một chút so với dự báo của New Delhi là 92% so với mức trung bình dài hạn. Trung Quốc, quốc gia nhập khẩu nông sản lớn nhất thế giới và cũng là một trong những nhà sản xuất lớn nhất, cũng có thể phải đối mặt với thời tiết bất thường, mặc dù nước này thường ít chịu ảnh hưởng nặng nề hơn từ hiện tượng El Nino. "Hiện tượng El Nino mạnh hơn sẽ làm tăng nguy cơ lũ lụt ở miền nam Trung Quốc, vì vậy điều này có thể gây thiệt hại cho sản xuất lúa gạo và rau quả ở những khu vực đó", ông Darin Friedrichs, đồng sáng lập của Sitonia Consulting, cho biết.

Rủi ro gián đoạn sản xuất ở châu Âu và Mỹ

Hiện tượng El Niño cũng có thể gây ra nhiều mưa hơn ở châu Âu và Mỹ, đặc biệt là trong mùa thu hoạch ngô và đậu nành của Mỹ. Trong khi lượng mưa lớn hơn ở châu Mỹ có thể bù đắp một phần thiệt hại nông nghiệp ở châu Á, lượng mưa quá mức và lũ lụt có thể làm gián đoạn mùa màng và làm giảm chất lượng ngũ cốc và hạt có dầu. "Ở châu Âu, nếu chúng ta có nhiều mưa vào mùa hè này, điều đó có thể có lợi cho ngô, và ngược lại", Benoit Fayaud, một nhà phân tích ngũ cốc cấp cao của nhóm dữ liệu hàng hóa Expana, cho biết. "Sau đó, đối với lúa mì châu Âu, khi El Niño dự kiến ​​xuất hiện, mùa thu hoạch ở châu Âu lẽ ra đã bắt đầu rồi", Fayaud, người đang làm việc tại Pháp, nói thêm.

Điều khiến nông dân lo ngại nữa là nguy cơ khan hiếm phân bón do sản lượng và nguồn cung hóa dầu bị ảnh hưởng bởi xung đột ở Trung Đông. “Nếu giá phân bón vẫn ở mức cao, lượng mưa thấp sẽ khuyến khích nông dân không sử dụng,” Vitor Pistoia tại Rabobank ở Úc cho biết. “Tại sao lại bón phân đắt tiền cho một vụ mùa dù sao cũng sẽ kém năng suất? Đó có thể là một vòng luẩn quẩn làm trầm trọng thêm tình trạng mất năng suất.”

Hiện tượng El Nino dự báo ​​sẽ quay trở lại sớm nhất vào tháng 5, ảnh hưởng đến các hình thái thời tiết toàn cầu

Sự trở lại của điều kiện thời tiết El Nino dự kiến ​​sẽ diễn ra sớm nhất vào tháng 5 năm nay, có khả năng ảnh hưởng đến nhiệt độ và lượng mưa toàn cầu, Tổ chức Khí tượng Thế giới (WMO) cho biết.

El Nino là hiện tượng ấm lên định kỳ của nhiệt độ bề mặt biển ở trung tâm và phía đông Thái Bình Dương, thường kéo dài từ chín đến mười hai tháng, theo WMO. “Sau một thời kỳ điều kiện trung tính vào đầu năm, các mô hình khí hậu hiện đang rất phù hợp và có độ tin cậy cao về sự khởi đầu của El Nino, tiếp theo là sự tăng cường hơn nữa trong những tháng tiếp theo,” Wilfran Moufouma Okia, Trưởng bộ phận Dự báo Khí hậu tại WMO, cho biết trong một tuyên bố. Mặc dù các mô hình cho thấy khả năng xảy ra hiện tượng El Nino mạnh trong năm nay, Tổ chức Khí tượng Thế giới (WMO) cho biết thêm rằng các dự báo được đưa ra vào mùa xuân thường kém tin cậy hơn, và độ tin cậy của các dự báo sẽ cao hơn sau tháng Tư. Hiện tượng thời tiết này được biết đến là gây xáo trộn khí hậu khu vực, có khả năng mang lại lượng mưa tăng lên ở miền nam Nam Mỹ, miền nam Hoa Kỳ, một phần vùng Sừng châu Phi và Trung Á, đồng thời gây hạn hán ở Úc, Indonesia và một số khu vực ở Nam Á. WMO cũng cho biết hiện tượng này có thể gây ra hiệu ứng ấm lên đối với khí hậu toàn cầu.

Theo Reuters