Ngành công nghiệp chế biến gỗ Việt Nam đang đẩy mạnh nỗ lực nâng cao giá trị xuất khẩu bằng cách đầu tư vào công nghệ, sản xuất xanh và thiết kế sản phẩm, đồng thời đa dạng hóa thị trường để tăng cường khả năng cạnh tranh trên thị trường toàn cầu.

Theo Giám đốc Cơ quan Xúc tiến Thương mại Việt Nam thuộc Bộ Công Thương, ông Vũ Bá Phú, ngành gỗ sẽ tiếp tục là một trong những ngành xuất khẩu chủ lực của Việt Nam đến năm 2025, với kim ngạch xuất khẩu gỗ và các sản phẩm gỗ đạt khoảng 17,2 tỷ USD. TP. Hồ Chí Minh chiếm phần lớn trong tổng số này, với kim ngạch hơn 9 tỷ USD. Sản phẩm gỗ và nội thất Việt Nam hiện có mặt tại hơn 160 quốc gia và vùng lãnh thổ, riêng thị trường Mỹ chiếm hơn một nửa tổng giá trị xuất khẩu của ngành.

Tuy nhiên, ngành này cũng đang đối mặt với nhiều thách thức. Các thị trường lớn như Liên minh châu Âu và Mỹ đang đặt ra những yêu cầu ngày càng khắt khe hơn về chất lượng sản phẩm, truy xuất nguồn gốc và phát triển bền vững. Bên cạnh đó, ngành này đang chịu áp lực phải đẩy nhanh quá trình chuyển đổi sang sản xuất xanh hơn và giảm phát thải phù hợp với xu hướng thương mại bền vững toàn cầu. Những thay đổi trong chính sách thuế quan, đặc biệt là từ Mỹ, cũng đang ảnh hưởng đến khả năng cạnh tranh, trong khi rủi ro địa chính trị gia tăng đang làm gián đoạn chuỗi cung ứng, đẩy chi phí logistics lên cao. Theo Phó Chủ tịch Hiệp hội Thủ công mỹ nghệ và Chế biến gỗ TP.HCM (HAWA) Tô Ngọc Ngời, những thách thức này đòi hỏi ngành công nghiệp phải tăng cường năng lực dự báo, quản lý rủi ro và khả năng thích ứng. Các doanh nghiệp chế biến gỗ tại TP.HCM đã chủ động cải cách hoạt động bằng cách tối ưu hóa quy trình sản xuất và kinh doanh, đầu tư vào máy móc công nghệ tiên tiến và siết chặt quản lý chuỗi cung ứng gỗ hợp pháp. Họ cũng đang đẩy nhanh quá trình chuyển đổi số trong quản trị và xúc tiến thương mại, đồng thời áp dụng các giải pháp sản xuất tiết kiệm năng lượng và thân thiện với môi trường. Các doanh nghiệp cũng đang tìm cách giảm chi phí sản xuất để nâng cao khả năng cạnh tranh. Ông Phùng Quốc Cường, Giám đốc sản xuất của Công ty TNHH Bảo Hùng, cho biết công ty đã hợp tác với hai nhà cung cấp để giới thiệu các giải pháp đóng gói mới giúp “xanh hóa” quy trình đóng gói. Bao bì mới giúp giảm kích thước hộp sản phẩm, giảm thiểu hư hỏng trong quá trình vận chuyển và cắt giảm chi phí đóng gói từ 20-30%, giúp sản phẩm của công ty cạnh tranh hiệu quả hơn trên thị trường Mỹ.

Trong khi đó, Tổng Giám đốc Công ty Cổ phần Xuất Nhập khẩu Việt Nam, ông Nguyễn Văn Sang cho biết các doanh nghiệp cần chú trọng hơn nữa đến thiết kế sản phẩm và tuân thủ các tiêu chuẩn về môi trường, xã hội và quản trị (ESG) để tăng giá trị xuất khẩu và khả năng cạnh tranh. Ông Ngời nhấn mạnh, để vượt ra khỏi hình thức gia công và sản xuất chỉ dựa trên đơn đặt hàng, các doanh nghiệp chế biến gỗ Việt Nam cần đầu tư mạnh hơn vào thiết kế và phát triển sản phẩm để nâng cao giá trị gia tăng. Các chuyên gia nhận thấy, người lao động Việt Nam có tay nghề cao và có thể sản xuất ra các sản phẩm mang tính cá nhân hóa cao, đang trở thành xu hướng tiêu dùng toàn cầu mới. Kết hợp với thiết kế hiện đại và nguyên vật liệu được chứng nhận, ngành công nghiệp gỗ Việt Nam có tiềm năng tạo ra các sản phẩm giá trị cao, có thể cạnh tranh mạnh mẽ trên thị trường quốc tế.

Theo Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Nguyễn Quốc Trị, Bộ cam kết hỗ trợ các doanh nghiệp chế biến gỗ thông qua một số trụ cột chiến lược. Bao gồm hoàn thiện khung pháp lý tạo điều kiện thuận lợi cho phát triển bền vững, đảm bảo nguồn cung gỗ hợp pháp thông qua phát triển các vùng nguyên vật liệu trong nước và chứng nhận rừng bền vững, và giúp các doanh nghiệp nâng cao năng lực tuân thủ các biện pháp phòng vệ thương mại quốc tế và các tiêu chuẩn kỹ thuật môi trường. Trong khi đó, Chủ tịch Ủy ban Nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh Nguyễn Văn Được đã kêu gọi HAWA và ngành công nghiệp gỗ của thành phố theo đuổi 5 mục tiêu chiến lược, bao gồm: dẫn đầu quá trình chuyển đổi sang sản xuất xanh; nâng cao thiết kế, công nghệ và thương hiệu để chuyển từ “Sản xuất tại Việt Nam” sang “Sản xuất bởi Việt Nam”; tăng cường tính minh bạch của chuỗi cung ứng thông qua công nghệ; đa dạng hóa thị trường xuất khẩu sang các khu vực như Trung Đông, Nam Á và Mỹ Latinh; và đóng góp vào mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai chữ số của thành phố vào năm 2026.

Theo VNA