Sau nhiều năm biến động giá cả và những khó khăn do đại dịch, ngành tiêu Việt Nam đang phục hồi mạnh mẽ với trọng tâm là chế biến sâu và xuất khẩu các sản phẩm có giá trị cao. Trong những năm khủng hoảng từ 2018 đến 2021, ngành hạt tiêu đã chịu sự sụt giảm giá mạnh, trầm trọng hơn do sự gián đoạn chuỗi cung ứng toàn cầu trong thời kỳ COVID-19. Doanh thu xuất khẩu chạm đáy chỉ còn 660,6 triệu USD vào năm 2020.

Tuy nhiên, trong giai đoạn phục hồi hậu đại dịch, các doanh nghiệp Việt Nam đã nắm bắt cơ hội khi thị trường toàn cầu phục hồi. Khối lượng xuất khẩu hạt tiêu tăng mạnh, đẩy tổng giá trị xuất khẩu tiêu trở lại mốc 1 tỷ USD vào năm 2024. Tính đến giữa tháng 12/2025 - hai tuần trước khi năm chính thức kết thúc - các công ty Việt Nam đã xuất khẩu 234.174 tấn tiêu, thu về 1,58 tỷ USD doanh thu. Ngành công nghiệp này hiện đang bước vào một thời kỳ thịnh vượng mới. Hạt tiêu Việt Nam hiện có mặt tại hơn 110 quốc gia và vùng lãnh thổ. Việt Nam không chỉ là nhà sản xuất tiêu lớn nhất thế giới mà còn đóng vai trò then chốt trong chuỗi cung ứng tiêu quốc tế, chiếm khoảng 60% lượng xuất khẩu toàn cầu. Điều đáng chú ý là sự bùng nổ xuất khẩu gần đây không chỉ là kết quả của giá cả tăng cao. Các doanh nghiệp Việt Nam đã chuyển trọng tâm sang chế biến sâu – biến tiêu thô thành các sản phẩm có giá trị cao – giúp họ giảm thiểu rủi ro từ biến động giá cả và duy trì lợi thế cạnh tranh trên thị trường cao cấp.

Ông Phan Minh Thông, Chủ tịch Tập đoàn Phúc Sinh, ví hạt tiêu như một “nguồn tài nguyên khoáng sản” vô cùng sinh lợi của Việt Nam. “Sau đại dịch, nông nghiệp một lần nữa được chú ý trên toàn cầu. Câu hỏi thực sự là liệu chúng ta có thể phát triển nó một cách bền vững hay không”, ông nói. “Nếu được thực hiện một cách chiến lược, các doanh nghiệp nông nghiệp sẽ không chỉ làm giàu cho hệ sinh thái của đất nước mà còn mang lại lợi nhuận cao.” Tập đoàn Phúc Sinh đã đầu tư mạnh vào chế biến sâu, đạt được các chứng nhận quốc tế cho phép các sản phẩm tiêu thành phẩm của mình thâm nhập vào mạng lưới phân phối tại Mỹ và châu Âu. Theo ông Thông, việc tuân thủ các tiêu chuẩn quốc tế nghiêm ngặt không chỉ mở ra cơ hội tiếp cận các thị trường có giá cao mà còn tạo ra lợi thế cạnh tranh bền vững. Kết quả là, doanh thu xuất khẩu tiêu của công ty ông tiếp tục tăng trưởng ổn định, ngay cả trong bối cảnh kinh tế và chính trị toàn cầu bất ổn.

Tương tự, một đại diện của Olam Việt Nam cho biết công ty đang mở rộng phạm vi sản phẩm tiêu chế biến bền vững, gắn liền với các vùng nguyên liệu được chứng nhận, để đáp ứng nhu cầu ngày càng tăng của các nhà nhập khẩu toàn cầu. Theo Hiệp hội Tiêu và Gia vị Việt Nam, hiện nay cả nước có khoảng 200 doanh nghiệp tham gia chế biến và kinh doanh tiêu. 15 nhà xuất khẩu hàng đầu chiếm 70% tổng kim ngạch xuất khẩu quốc gia. Có 14 nhà máy chế biến sâu hoạt động theo tiêu chuẩn quốc tế, sản xuất nhiều loại sản phẩm, bao gồm tiêu đen và tiêu trắng nguyên hạt, tiêu xay và các sản phẩm đóng gói sẵn cho người tiêu dùng. Các chuyên gia tin rằng để thúc đẩy giá trị xuất khẩu dài hạn, ngành công nghiệp tiêu cần phải thay đổi tư duy - từ số lượng sang chất lượng và giá trị. Điều này bao gồm việc tổ chức lại các khu vực trồng trọt, áp dụng các phương pháp canh tác bền vững, tăng cường kiểm soát dư lượng thuốc bảo vệ thực vật và tăng cường đầu tư vào chế biến sâu. Đồng thời, các công ty được khuyến khích ưu tiên đổi mới sản phẩm song song với việc mở rộng thị trường, áp dụng các phương pháp sản xuất xanh và giảm thiểu khí thải. Với thị trường toàn cầu ngày càng phân khúc và khắt khe hơn, đa dạng hóa sản phẩm sẽ là chìa khóa cho sự phát triển bền vững của ngành.

Theo VNS