Theo Bộ NNPTNT, Việt Nam nằm trong top 3 nước xuất khẩu gạo lớn nhất thế giới với lượng xuất khẩu trung bình hàng năm 5 – 7 triệu tấn và giá trị xuất khẩu từ 2,5 – 3,5 tỷ USD giai đoạn 2011 – 2017. Giá xuất khẩu trung bình trong 10 tháng đầu năm 2018 là 504 USD/tấn, tăng 12,3% so với cùng kỳ năm 2017. Gạo Việt Nam khá ổn định trên thị trường xuất khẩu. Các thị trường châu Á chiếm 70% thị phần xuất khẩu gạo của Việt Nam. Trong đó, Trung Quốc là khách hàng lớn nhất với thị phần 35%, theo sau là Philippines, Indonesia và Malaysia.

Các nước châu Phi chiếm 28% thị phần xuất khẩu gạo Việt Nam năm 2013. Tuy nhiên, sau đó, xuất khẩu gạo sang các thị trường này giảm mạnh bởi nguồn cung gạo trắng từ Ấn Độ và Thái Lan có giá cạnh tranh hơn. Trên thị trường Mỹ, Việt Nam là nước xuất khẩu gạo lớn thứ 3. Châu Đại dương là khách hàng mới của Việt Nam nhưng đây là thị trường rất triển vọng với mức tiêu dùng chiếm 7% thị phần xuất khẩu gạo Việt Nam năm 2017.

Tuy nhiên, MARD chỉ ra rằng sản lượng gạo Việt Nam không ổn định và rủi ro biến động giá vẫn cao. Thủ tướng đã quyết định rằng Việt Nam cần giảm lượng xuât khẩu gạo trước khi tăng giá xuấtkhẩu gạo. Giai đoạn 2017 – 2020, Việt Nam có kế hoạch xuất khẩu 4,5 – 5 triệu tấn gạo hàng năm, với giá trị trung bình 2,2 – 2,3 tỷ USD. Con số này sẽ lần lượt là 4 triệu tấn và 2,3 – 2,5 tỷ USD cho giai đoạn 2021 – 2030.

Để đạt mục tiêu này, xuất khẩu gạo chất lượng thấp và trung bình phải không chiếm quá 20% tổng kim ngạch xuất khẩu. Đồng thời, xuất khẩu gạo chất lượng cao cần chiếm khoảng 25%, trong khi tỷ trọng gạo thơm, gạo đặc sản và gạo japonica phải vào khoảng 30% và gạo nếp là 20%. Phần còn lại là các sản phẩm gạo giá trị gia tăng cao, như gạo dinh dưỡng, gạo đồ và gạo hữu cơ. Việt Nam kỳ vọng đến năm 2030, xuất khẩu gạo chất lượng thấp sẽ không vượt quá 10% tổng kim ngạch xuất khẩu gạo.

Quyền giám đốc Viện Nghiên cứu Phát triển thành phố Hồ Chí Minh, Trần Anh Tuấn, nhấn mạnh rằng nếu ĐBSCL, vựa lúa gạo của cả nước, tiếp tục phát triển sản xuất và xuât khẩu theo chiều rộng thì sẽ tăng doanh thu nhờ mở rộng sản xuất nhưng sẽ rơi vào bẫy “phát triển không bền vững”. Trong khi đó, ông Nguyễn Đức Thành, viện trưởng Biện Nghiên cứu Chính sách và Kinh tế Việt Nam (VEPR), tin rằng xây dựng thành công thương hiệu gạo Việt Nam sẽ đặt ra nền tảng vững chắc cho xuất khẩu gạo.

Việt Nam có kế hoạch xuất khẩu 6 – 7 triệu tấn gạo trong năm 2019, so với khoảng 6,1 triệu tấn, trị giá gần 3,1 tỷ USD trong năm 2018, theo thông tin chính thức từ Bộ NNPTNT. Việt Nam sẽ tăng cường ứng dụng công nghệ hiện đại vào trồng lúa để thu hoạch 43,5 triệu tấn lúa từ 7,5 triệu ha đất trồng lúa trong năm 2019, theo Cục Trồng trọt Bộ NNPTNT. Việt Nam đã xuất khẩu 400.000 tấn gạo trong tháng 1/2019, trị giá 180 triệu USD, giảm 18,5% về lượng và 24,8% về giá trị so với cùng kỳ năm 2018.