Hầu hết các cơ quan khí tượng lớn đều dự báo hiện tượng thời tiết El Nino mạnh sẽ xuất hiện từ tháng 5/2026, ảnh hưởng đến nhiệt độ toàn cầu và xu hướng lượng mưa, đồng thời thúc đẩy sự thay đổi trong tiêu thụ than đá và khí đốt tự nhiên ở các khu vực trọng điểm.

Trong bối cảnh các luồng năng lượng toàn cầu đã bị gián đoạn nghiêm trọng do việc đóng cửa eo biển Hormuz và thiệt hại đối với cơ sở hạ tầng năng lượng trên khắp Trung Đông, sự xuất hiện của hiện tượng El Nino vào mùa hè này có thể gây thêm áp lực lên các ngành điện lực chính.

Dưới đây là phân tích về cách El Nino thường ảnh hưởng đến xu hướng nhiệt độ và lượng mưa ở các khu vực địa lý chính, và cách một mô hình mạnh mẽ trong năm nay có thể làm trầm trọng thêm áp lực lên các hệ thống điện vốn đã bị ảnh hưởng bởi hậu quả của cuộc chiến với Iran.

Sự thay đổi nhiệt độ bề mặt biển

El Nino là một mô hình khí hậu gây ra sự ấm lên của nhiệt độ nước biển ở trung tâm và phía đông Thái Bình Dương, và thường có thể gây ra các đợt nắng nóng dữ dội trên khắp châu Á và lũ lụt cùng nhiệt độ lạnh hơn ở những nơi khác. Theo Tổ chức Khí tượng Thế giới (WMO), nhiệt độ nước tăng nhanh đã được ghi nhận xung quanh vùng xích đạo Thái Bình Dương trong tháng này.

"Các mô hình khí hậu hiện đang thống nhất mạnh mẽ, và có độ tin cậy cao về sự xuất hiện của El Nino, tiếp theo là sự tăng cường hơn nữa trong những tháng tiếp theo," người đứng đầu bộ phận dự báo khí hậu của WMO cho biết trong một tuyên bố gần đây. Nhiệt độ bề mặt Thái Bình Dương gần đây đã tăng lên trên 21 độ C (69,8 độ F), đây là một trong những mức cao nhất từng được Cơ quan Khí tượng và Hải dương học Quốc gia (NOAA) ghi nhận kể từ đầu những năm 1980. Vì nhiệt độ biển toàn cầu thường thay đổi chậm, sự tăng mạnh trong các chỉ số hiện tại so với đầu năm - và so với mức trung bình dài hạn vào thời điểm này trong năm - cho thấy một mô hình El Nino đang mạnh lên.

Tác động đến ngành than châu Á

Trong lịch sử, hiện tượng El Nino gây ra nhiệt độ cao hơn mức bình thường trên khắp châu Á và châu Đại Dương, và có thể gây ra các đợt nắng nóng dữ dội và kéo dài ở Nam Á do ảnh hưởng làm giảm lượng mưa gió mùa của El Nino. Kết quả là, theo tổ chức nghiên cứu năng lượng Ember, nhu cầu về hệ thống làm mát của ngành điện dự kiến ​​sẽ tăng lên trong mùa hè này trên khắp châu Á, nơi chiếm khoảng 53% nhu cầu điện toàn cầu. Hệ thống điện của châu Á phụ thuộc rất nhiều vào than đá để sản xuất điện, với các nhà máy nhiệt điện than chiếm khoảng 70% nguồn cung điện ở Ấn Độ và 55% ở Trung Quốc và châu Á nói chung. Mức tiêu thụ điện năng cao hơn ở châu Á trong năm nay lại là tín hiệu tốt cho các nước xuất khẩu than, đặc biệt là Indonesia, nước xuất khẩu hàng đầu.

Tính đến thời điểm hiện tại năm 2026, tổng lượng than xuất khẩu của Indonesia sang các nước châu Á đã giảm khoảng 7% so với cùng kỳ năm 2025, do sản lượng điện từ các nguồn năng lượng sạch tăng cao và việc sử dụng năng lượng giảm ở các ngành công nghiệp chủ chốt như sản xuất xi măng. Tuy nhiên, trong thời gian tới, nhu cầu về máy điều hòa không khí tăng cao trên khắp châu Á khi hiện tượng El Nino diễn ra sẽ làm tăng nhu cầu than nói chung, cũng như nhập khẩu than.

Thị trường LNG biến động

Vì châu Á cũng là khu vực tiêu thụ khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) hàng đầu, các nhà xuất khẩu LNG có thể đang kỳ vọng vào sự gia tăng đơn đặt hàng từ châu Á khi nhiệt độ tăng lên. Tuy nhiên, việc sử dụng LNG tập trung nhiều hơn vào lĩnh vực công nghiệp so với sản xuất điện ở châu Á, vì vậy các nhà xuất khẩu LNG có thể không thấy nhiều phản ứng trước sự gia tăng sử dụng máy điều hòa không khí như các nhà xuất khẩu than đá. Hơn nữa, sau khi nguồn cung LNG từ Qatar bị cắt giảm và các nhà máy LNG của Qatar bị hư hại, giá LNG châu Á đã tăng từ khoảng 550 USD/tấn ngay trước khi chiến tranh Iran bắt đầu lên khoảng 868 USD/tấn hiện nay, theo dữ liệu của LSEG.

Mức giá này so với khoảng 104 USD/tấn đối với giá than xuất khẩu chuẩn của Indonesia và khoảng 126 USD/tấn đối với than xuất khẩu từ Úc, có nghĩa là LNG có thể sẽ bị các công ty điện lực coi là quá đắt so với than đá.

Các công ty điện lực châu Âu có xu hướng ít nhạy cảm với giá cả hơn so với các công ty châu Á, đặc biệt là trong thời kỳ nguồn cung điện khan hiếm. Nhiều khu vực rộng lớn ở Nam Âu, bao gồm Tây Ban Nha và Ý, thường xuyên phải hứng chịu những đợt nắng nóng gay gắt trong những năm El Nino, và thường chứng kiến ​​sự gia tăng đột biến nhu cầu điện năng cho máy điều hòa không khí, gây quá tải lưới điện và đẩy giá điện khu vực lên cao. Bất kỳ đợt nắng nóng kéo dài nào trong năm nay đều có khả năng thúc đẩy mạnh mẽ nhu cầu nhập khẩu LNG, đặc biệt là ở Ý, nơi gần một nửa sản lượng điện vẫn được sản xuất từ ​​khí đốt.

Châu Mỹ, châu Phi và Trung Đông

Trong khi El Nino thường dẫn đến nhiệt độ tăng trên khắp châu Á, thì trong lịch sử, nó lại gây ra nhiệt độ dưới mức trung bình trên khắp Bắc Mỹ vào mùa hè. Và vì mùa hè thường là thời điểm nhu cầu điện năng ở Bắc Mỹ cao nhất, nhiệt độ thấp hơn trong năm nay có thể dẫn đến việc giảm tổng lượng điện sử dụng và giảm sản lượng điện từ khí đốt.

Việc sử dụng khí đốt thấp hơn ở Bắc Mỹ có thể giải phóng thêm khí đốt cho ngành xuất khẩu LNG, vốn đã dự đoán sẽ nhận được sự quan tâm bền vững từ các thị trường trọng điểm ở châu Âu do nhu cầu bổ sung kho dự trữ khí đốt, cũng như từ các khu vực khác. Sản lượng điện thấp hơn mức bình thường ở Mỹ vào mùa hè này cũng có thể dẫn đến xuất khẩu than của Mỹ tăng cao, đặc biệt nếu nhu cầu than ở Nam Á và một số khu vực của châu Phi vẫn ổn định.

Ở Mỹ Latinh và châu Phi, sự thay đổi về lượng mưa do hiện tượng El Nino có thể gây ra giảm sản lượng từ các đập thủy điện, vốn cung cấp phần lớn tổng sản lượng điện ở cả hai khu vực. Để bù đắp cho sự thiếu hụt thủy điện kéo dài, các công ty điện lực ở Mỹ Latinh và châu Phi có xu hướng tăng cường sử dụng các nguồn phát điện khác, bao gồm năng lượng tái tạo và các nhà máy điện khí đốt.

Tại Trung Đông, nhiệt độ cao hơn do hiện tượng El Nino gây ra thường dẫn đến nhu cầu điện năng sản xuất từ ​​khí đốt tăng cao trong suốt mùa hè, điều này có thể làm giảm khả năng khôi phục xuất khẩu của khu vực vào cuối năm nay sau khi đạt được thỏa thuận hòa bình với Iran.

Tóm lại, trong khi các quốc gia châu Á có khả năng bị ảnh hưởng nặng nề nhất bởi hiện tượng El Nino mạnh trong năm nay, tất cả các thị trường điện lớn đều có nguy cơ bị tác động bởi bất kỳ sự thay đổi kéo dài nào trong mô hình thời tiết toàn cầu. Và với hệ thống điện toàn cầu vốn đã chịu áp lực do cuộc chiến Mỹ-Iran, các nhiên liệu quan trọng như than đá và khí đốt tự nhiên có thể phải đối mặt với tình trạng khan hiếm và biến động giá cả nghiêm trọng hơn nếu El Nino mang đến những đợt nắng nóng và sự tăng đột biến về nhu cầu điện năng như những năm trước.

Theo Reuters