Đất đai rộng lớn và giá rẻ của Brazil từ lâu đã giúp nông dân nước này tạo ra những trang trại rộng lớn, chi phí thấp, cho phép họ giành lấy thị trường xuất khẩu từ nông dân Mỹ bị ảnh hưởng khi Trung Quốc bắt đầu chuyển đổi nhà cung cấp trong cuộc chiến thuế quan của Tổng thống Donald Trump.

Trong khi diện tích đất nông nghiệp của Mỹ không tăng trưởng trong thế kỷ này, diện tích đất nông nghiệp của Brazil đã tăng vọt khoảng 50%, biến quốc gia này thành một cường quốc nông nghiệp. Tuy nhiên, lợi thế của quốc gia Nam Mỹ này đang bị thử thách khi cuộc chiến giữa Mỹ và Israel với Iran khiến giá phân bón tăng vọt. Khoảng một phần ba lượng phân bón toàn cầu đã bị tắc nghẽn bên trong eo biển Hormuz kể từ khi chiến tranh bắt đầu. Mỹ tự sản xuất phần lớn phân bón, nhưng Brazil phụ thuộc rất nhiều vào nhập khẩu, vì vậy nhiều nông dân nước này đã cắt giảm việc mua phân bón. Ngay cả khi cuộc xung đột kết thúc vào ngày mai, các chuyên gia trong ngành cho rằng nông dân Brazil vẫn gặp khó khăn. Hiện tại, họ đang phải gánh chịu hàng nghìn mẫu đất nông nghiệp cho năng suất giảm dần hoặc thậm chí thua lỗ. Nhiều người đang bắt đầu tích lũy khoản nợ đáng kể. Ngoài ra, nhiều nông dân Mỹ có đất đai màu mỡ đủ để cho năng suất tốt, ngay cả khi họ bỏ qua một số lần bón phân trong một năm. Rất ít nông dân Brazil có thể làm được điều đó.

Sự khác biệt về mùa vụ cũng là một vấn đề. Việc gieo trồng vụ xuân ở Brazil bắt đầu vào tháng 9, vì vậy nông dân nước này hiện đang phải đối mặt với giá phân bón tăng cao. Nông dân Mỹ hầu hết đã hoàn tất việc mua sắm khi chiến tranh bắt đầu. Không giống như các đối thủ Mỹ, nông dân Brazil không thể trông chờ vào các khoản cứu trợ của chính phủ hoặc các chương trình hỗ trợ hào phóng. “Lợi nhuận không còn nữa”, Murilo Rabelo Martins Pereira, một nông dân ở bang Goias, miền trung Brazil, cho biết. “Mở rộng là điều mà mọi người đang phải suy nghĩ lại ngay lúc này.”

Pereira, 34 tuổi, trồng đậu nành, ngô và cà chua trên 800 ha. Ông cho biết chi phí sản xuất tăng cao khiến việc mở rộng trang trại trở nên quá rủi ro, mặc dù ông đã nhận được lời đề nghị thuê thêm đất. “Chắc chắn chúng ta sẽ không thấy xu hướng tăng trưởng nông nghiệp tương tự” ở Brazil, nhà kinh tế nông nghiệp Joana Colussi của Đại học Purdue, người gốc Brazil, cho biết. Bà dự đoán tăng trưởng sẽ chững lại, ít nhất là tạm thời, khi nông dân chi nhiều hơn cho phân bón, nhiên liệu, hạt giống và các đầu vào khác, và ít hơn cho việc mở rộng.

Tăng trưởng đầy ấn tượng

Sự tăng trưởng vượt bậc trong sản xuất nông nghiệp của Brazil bắt đầu từ nhu cầu bùng nổ từ Trung Quốc. Những vùng đồng cỏ rộng lớn được chuyển đổi từ chăn thả gia súc sang trồng các loại cây trồng như đậu nành và ngô, đưa Brazil và Mỹ vào cuộc cạnh tranh trực tiếp. Nhìn chung, Brazil đã giành chiến thắng. Thuế quan mà Trump áp đặt lên Trung Quốc trong nhiệm kỳ đầu tiên và thứ hai đã khiến Bắc Kinh tìm kiếm các nhà cung cấp thay thế, và Brazil là một trong những nước hưởng lợi lớn nhất. Năm 2000, xuất khẩu đậu tương của Mỹ sang Trung Quốc gần gấp đôi so với Brazil. Đến cuối năm 2025, tỷ lệ này đã đảo ngược và Brazil bán cho Trung Quốc gần gấp đôi lượng đậu tương. Tuy nhiên, sự tăng trưởng của Brazil dựa trên việc mở rộng sang những vùng đất rộng lớn, giá rẻ. Ngày nay, phần lớn đất đai ở đây đã bị thoái hóa vì nông dân thường chuyển sang vùng đất mới khi đất của họ bị bỏ hoang, thay vì đầu tư vào sức khỏe của đất.

Đất thoái hóa, tính mùa vụ

Với quá nhiều đất đai bị thoái hóa, nền nông nghiệp công nghiệp quy mô lớn ở Brazil đòi hỏi một lượng lớn phân bón, thuốc trừ sâu, hạt giống biến đổi gen và các đầu vào sinh học khác ngày càng đắt đỏ. “Hiện tại, nông dân ở khắp mọi nơi, kể cả Brazil, đang hoạt động với biên lợi nhuận cực kỳ thấp. Nếu có đất chất lượng tốt hơn, bạn có thể sử dụng ít phân bón hơn, hoặc không bón phân. Bạn có thể vượt qua cú sốc như thế này tốt hơn”, Saswato Das, người đứng đầu bộ phận quan hệ doanh nghiệp toàn cầu tại nhà sản xuất hạt giống và thuốc trừ sâu Syngenta, cho biết.

Nhiều nông dân Mỹ vẫn có thể đạt năng suất trung bình ngay cả khi họ bỏ qua một mùa bón các loại phân bón quan trọng như kali và diammonium phosphate (DAP). Hàng ngàn người đã làm như vậy trong năm nay. Nhưng trên nhiều trang trại ở Brazil, kali và DAP chỉ đủ dùng trong một mùa. Nông dân Mỹ đang “cắt giảm” việc sử dụng DAP, loại phân bón mà giá của nó đã tăng gấp đôi kể từ khi chiến tranh Iran bắt đầu, Marshall Lee Davis, người trồng lạc và bông ở bang Georgia phía nam nước Mỹ, cho biết. Davis nói rằng ngay cả những nông dân Mỹ có thể bỏ qua một lần bón phân cũng lo ngại rằng giá phân bón tăng cao sẽ ảnh hưởng đến họ vào mùa thu khi họ bắt đầu mua để chuẩn bị cho vụ gieo trồng mùa xuân năm 2027 vào tháng 3 tới. Nông dân Brazil, những người vẫn phải hoàn thành vụ gieo trồng mùa xuân năm 2026 vào tháng 9 này, chưa kể vụ gieo trồng thứ hai vào đầu năm 2027, đã phải đối mặt với giá phân bón tăng cao kể từ không lâu sau khi chiến tranh Iran bắt đầu vào cuối tháng Hai. "Nông dân Bắc Mỹ đang ở vị thế tốt hơn nông dân Brazil do yếu tố mùa vụ", nhà phân tích Murphy Campbell của Expana cho biết.

Nhập khẩu phân bón, bảo vệ nông dân

Brazil phụ thuộc rất nhiều vào nhập khẩu DAP, cũng như urê gốc nitơ, loại phân bón được sử dụng rộng rãi nhất trên thế giới. Tập đoàn dầu khí quốc doanh Petrobras của Brazil đang khởi động lại hoạt động tại một số nhà máy sản xuất phân bón kém lợi nhuận mà họ đã ngừng hoạt động dưới thời cựu Tổng thống Jair Bolsonaro. Họ hy vọng sẽ đáp ứng 35% nhu cầu phân bón nitơ của đất nước trong những năm tới.

Mặc dù chi phí phân bón cao, giá ngô và đậu nành lại tăng tương đối ít kể từ khi chiến tranh bắt đầu do mùa màng bội thu trong những năm gần đây đã khiến lượng dự trữ toàn cầu tăng lên, làm giảm lợi nhuận của nông dân trên toàn thế giới, đặc biệt là những người phụ thuộc vào nhập khẩu phân bón.

Theo ông Campbell của Expana, tính đến cuối tháng 5, nông dân trồng đậu nành ở Brazil đã mua khoảng 50% tổng nhu cầu phân bón năm 2026/27 của họ. Ông lưu ý rằng theo lịch sử, "hơn 60% được đặt hàng vào cuối tháng 5". Việc bón phân ít hơn đồng nghĩa với năng suất thấp hơn và lợi nhuận giảm sút, thậm chí là thua lỗ đối với nông dân, khiến nợ nần chồng chất. "Họ đang gánh khoản nợ quá lớn", Bruno Fonseca, một nhà phân tích của Rabobank tại Brazil, nhận xét về tình hình nông dân nước này. Theo Campbell của Expana, giá phân bón dự kiến ​​sẽ vẫn ở mức cao trong ít nhất sáu tháng ngay cả khi có thỏa thuận hòa bình ở Trung Đông. Đối với Pereira, một nông dân người Brazil, triển vọng ảm đạm này đồng nghĩa với việc phải đưa ra những quyết định khó khăn. "Năm nay chúng tôi đã lên kế hoạch thay thế máy gặt cũ", ông nói. "Nhưng chúng tôi đã quyết định không thực hiện."

Theo Reuters