Ngành gạo Thái Lan trước nhiều vấn đề căng thẳng

0

Thất bại trong cuộc đua giành giải gạo thơm ngon nhất thế giới 2 năm liên tiếp được cho là hồi chuông cảnh tỉnh Thái Lan phải cải tổ triệt để hoạt động nghiên cứu và phát triển các giống lúa gạo Hom Mali để theo kịp nhu cầu đối với gạo thơm đang thay đổi trên toàn cầu.

Sau khi thắng chung cuộc cuộc thi này 5 năm liên tiếp, gạo Hom Mali của Thái Lan lần đầu tiên bị đánh bại trong năm 2018 bởi gạo thơm của Campuchia và gạo ST25 của Việt Nam trong năm 2019. “Đã đến lúc cả chính phủ và khu vực tư nhân hợp tác trong một nỗ lực nghiêm túc hơn nhằm cải thiện chất lượng gạo Thái để đáp ứng kỳ vọng thị trường thế giới”, theo ông Charoen Laothamatas, chủ tịch Hiệp hội các nhà xuất khẩu gạo Thái Lan.

Không như 2 thập kỷ trước khi Thái Lan là nước xuất khẩu gạo lớn nhất thế giới và có thể bán bất cứ loại gạo nào sản xuất ra, số đối thủ cạnh tranh ngày càng tăng lên. “Uy tín sản xuất gạo chất lượng cao của Thái Lan đang bị đe dọa do thiếu nghiên cứu và phát triển hiệu quả để tạo ra giống gạo Thai Hom Mali tốt hơn”.

Chi phí tăng, năng suất giảm

Đồng Baht mạnh lên càng khiến xuất khẩu gạo thêm khó khăn do đẩy giá gạo Thái lên mức cao, 1.100 USD/tấn, hơn nhiều so với các đối thủ cạnh tranh. Hệ quả là Việt Nam đang giành được thị phần lớn hơn trên thị trường gạo thế giới khi có thể bán gạo với giá gạo bằng một nửa so với Thái Lan. Việt Nam thắng giải gạo ngon nhất thế giới trong năm nay nhờ liên tục phát triển các giống lúa mới, cải thiện cả về chất lượng và năng suất, đặc biệt là nâng cấp gạo thơm với số lần lặp lên tới 25 lần.

Trong khi đó, Thái Lan đang đang bị tắc với các giống gạo cũ như Thai Hom Mali và Pathum Thani 1 và không tạo ra bất cứ giống lúa mới nào trong một thời gian dài. Năng suất lúa gạo Thái vào khoảng 2,76 tấn/ha, tương đối thấp so với mức 6,9 tấn/ha tại Việt Nam.

Và trong khi khách hàng trên thị trường thế giới đang tìm kiếm các loại gạo mềm cơm, gạo Thái vẫn khá cứng như nhiều năm về trước. Bất chấp sự phát triển của một số giống lúa gạo mềm cơm hơn, hoạt động xúc tiến thị trường cho các loại gạo này còn rất chậm và còn lâu mới chạm tới thành công, ông nói. Thực trạng này khiến các nhà xuất khẩu không thể đáp ứng nhu cầu đối với loại gạo mềm cơm.

Tệ hơn, đồng Baht Thái mạnh lên đang làm suy yếu khả năng cạnh tranh của các nhà xuất khẩu gạo Thái Lan với các nước sản xuất gạo khác. “Nếu không cải thiện được vấn đề này, gạo Thai Hom Mali sẽ sớm trở thành dĩ vãng”, ông Charoen phát biểu. Khi người tiêu dùng tại các nước quen với vị của gạo rẻ hơn từ các nước xuất khẩu gạo khác, sẽ rất khó để gạo Thái Lan giành lại vị thế, ông nhấn mạnh.

Tìm kiếm giải pháp

Nipon Poapongsakorn từ Viện Nghiên cứu Phát triển Thái Lan cho rằng một cách để giúp giá gạo giảm là giảm chi phí sản xuất bằng cách tăng năng suất. “Thái Lan có thể cân nhắc phát triển một giống lúa ít thơm hơn, mang lại năng suất cao hơn để cắt giảm chi phí”, ông khuyến nghị. Năng suất lúa vụ phụ cần tăng lên ít nhất 6,9 tấn/ha, đồng thời nhấn mạnh rằng năng suất giống lúa lai tại Trung Quốc hiện lên tới gần 14 tấn/ha. Chính hủ nên cân nhắc tạo thêm nhiều cơ chế ưu đãi cho những người muốn học để trở thành nhà nghiên cứu.

Ví dụ, Trung Quốc trao cho các nhà nghiên cứu một mức thu nhập cao thông qua phí bản quyền trí tuệ, ngoài mức lương nghiên cứu vien cao trong ngành dịch vụ dân sự. Thay vì liên tục truyền thông rằng gạo Thái Lam tốt hơn các loại gạo từ các nước khác, Thái Lan nên tập trung hơn vào đáp ứng các kỳ vọng ngày càng tăng của khách hàng trên thị trường thế giới.

Ưu đãi thấp

Ông Charoen cho rằng các chính trị gia chỉ tập trung cạnh tranh nhau lấy lòng nông dân bằng các chính sách bảo hiểm giá lúa hoặc các hình thức can thiệp giá khác mà thiếu chiến lược phát triển giống lúa mới. “Các chính sách này thất bại trong việc tạo ra động lực nghiên cứu và phát triển các giống lúa mới”, Do nông dân hài lòng với các chính sách can thiệp giá này nên họ không có động lực cải thiện chất lượng hoặc năng suất. “Ưu tiên ở đây là đẩy nhanh phát triển một giống lúa Hom Mali với năng suất ít nhất đạt 5 tấn/ha, qua đó giúp giảm chi phí sản xuất”, ông cho hay. “Vấn đề là các trung tâm nghiên cứu của Thái Lan đang sử dụng các công nghệ lạc hậu và toàn các nhà nghiên cứu già. Do vậy, để giải quyết vấn đề này, chính phủ nên đưa nghiên cứu vào vào một chương trình nghị sự quốc gia”.

Ít hỗ trợ cho mảng R&D

Ngân sách 200 – 300 tỷ Baht hàng năm hiện nay cho nghiên cứu là rất ít ỏi để thu hút các nhà nghiên cứu có năng lực, ông Nipon nhấn mạnh. “Các đối thủ của Thái Lan đang chi khoản tiền nhiều hơn nhiều cho nghiên cứu lúa gạo”, ông nhấn mạnh. “Ngân sách nghiên cứu năm 2018 chỉ 238,6 triệu Baht, trong khi tổng GDP tạo ra từ thương mại gạo lên tới 140 tỷ Baht”. Lãnh đạo ngành lúa gạo từ chối bình luận về các vấn đề liên quan đến sản xuất gạo Thái Lan.

Không chỉ về giống lúa

Tanee Sreewongchai, phó trưởng khoa Nghiên cứu và Sáng tạo thuộc bộ môn nông học của đại học nông nghiệp thuộc đại học Kasetsart cho biết gạo jasmine Thái được phát triển từ “Khao Dok Mali 105” và “Kor Khor 15”, có mùi thơm mạnh, mềm cơm và hạt dài. Nhưng đó là câu chuyện từ năm 1959, và từ đó tới nay Thái Lan hoàn toàn không có nỗ lực lớn nào để cải thiện giống lúa này, bất chấp ngày càng nhiều giống lúa tốt được các đối thủ của Việt Nam sản xuất. Tuy nhiên, cơ quan chuyên trách ngành gạo đang nỗ lực phát triển giống lúa tăng năng suất và kháng dịch bệnh, thời tiết tốt hơn.

Ông cho biết thêm giống lúa jasmine Thái được phát triển từ giống lúa bản địa với năng suất trung bình chỉ 2,2 tấn/ha. Một vấn đề thách thức khác là nông dân Thái Lan đang có chi phí sản xuất cao hơn nhiều so với các đối thủ cạnh tranh như Việt Nam và Campuchia. “Vấn đề này không liên quan đến giống lúa gạo Thái Lan mà có thể liên quan đến quy trình thu hoạch và đóng gói làm phá hủy chất lượng và mùi thơm, theo một báo cáo của cơ quan chúng tôi cho thấy”, ông phát biểu.

Ông cho biết các nhà xuất khẩu ý thức được vấn đề và nỗ lực giữ gạo trong kho ở nhiẹt độ tối ưu, lưu trữ hương thương. Tuy nhiên, ông thừa nhận rằng hiện Việt Nam là một đối thủ thực sự mạnh, có thể sản xuất loại gạo tốt hơn ở mức giá rẻ hơn.

Hồi tưởng dĩ vãng

Ông Charoen cho biết trong thời điểm hiện tại, sự ưa chuộng gạo Hom Mali Thái Lan vẫn đang ở mức cao bất chấp những thất bại trong cuộc thi gạo ngon nhất thế giới 2 năm vừa qua, nghĩa là Thái Lan vẫn còn thời gian nếu có ý định thúc đẩy nghiên cứu và phát triển.

Đồng thời, Boonrue Chantarangsri, điều phối Knowledge Management and Farmer School Network Foundation tại Nakhon Sawan, không thích các cuộc thi thường niên bởi các cuộc thi này quá chú trọng vào đánh giá hương vị. Ông cho biết cơ quan ông chuyên thu thập các giống lúa nội địa có chất lượng cao hơn về cấu trúc và hàm lượng dinh dưỡng cho những khách hàng quan tâm tới sức khỏe. Ông ủng hộ sử dụng tiêu chí thị phần để đo lường thành công của gạo jasmine Thái Lan.

Và tính tới tháng 8/2019, Thái Lan vẫn là nước xuất khẩu gạo lớn thứ 2 thế giới, chỉ đứng sau Ấn Độ, bỏ xa tất cả các đối thủ cạnh tranh tại Đông Nam Á khác.

Theo Bangkok Post

Share.

About Author

Leave A Reply